{"id":16,"date":"2024-11-12T18:55:40","date_gmt":"2024-11-12T17:55:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/?p=16"},"modified":"2024-11-23T18:09:28","modified_gmt":"2024-11-23T17:09:28","slug":"duomo-di-messina","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/2024\/11\/12\/duomo-di-messina\/","title":{"rendered":"Duomo di Messina"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"769\" src=\"http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina-1024x769.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-52\" srcset=\"http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina-1024x769.jpg 1024w, http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina-300x225.jpg 300w, http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina-768x577.jpg 768w, http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina-150x113.jpg 150w, http:\/\/www.bellasicilia.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Duomo-di-Messina.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n<p>La\u00a0<b>basilica cattedrale protometropolitana di Santa Maria Assunta<\/b>\u00a0o\u00a0<b>duomo di Messina<\/b>, \u00e8\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_madre\">chiesa madre<\/a>\u00a0e cattedrale dell&#8217;<a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela\">arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela<\/a>. Sorge nel centro storico di\u00a0<a title=\"Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Messina\">Messina<\/a>, prospetta con la facciata ed il campanile sull&#8217;ampia piazza del Duomo.<sup id=\"cite_ref-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-1\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>1<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a title=\"Campanile del duomo di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_del_duomo_di_Messina\">Il campanile<\/a>\u00a0ospita l&#8217;<a title=\"Orologio astronomico di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Orologio_astronomico_di_Messina\">orologio astronomico<\/a>\u00a0pi\u00f9 grande e complesso del mondo.<\/p>\n<p>Nel giugno del\u00a0<a title=\"1947\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1947\">1947<\/a>\u00a0<a title=\"Papa Pio XII\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Papa_Pio_XII\">papa Pio XII<\/a>\u00a0l&#8217;ha elevata alla dignit\u00e0 di\u00a0<a title=\"Basilica minore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Basilica_minore\">basilica minore<\/a>.<sup id=\"cite_ref-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-2\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>2<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Al suo interno \u00e8 custodito il secondo organo a canne pi\u00f9 grande di tutta l&#8217;Italia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Storia\">Storia<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Storia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=1\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Storia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=1\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Messina_Bell_tower_Campanile.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Messina_Bell_tower_Campanile.jpg\/220px-Messina_Bell_tower_Campanile.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Messina_Bell_tower_Campanile.jpg\/330px-Messina_Bell_tower_Campanile.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/73\/Messina_Bell_tower_Campanile.jpg\/440px-Messina_Bell_tower_Campanile.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"159\" data-file-width=\"924\" data-file-height=\"666\" \/><\/a>\n<figcaption>Il duomo prima del\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Terremoto del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_del_1783\">terremoto del 1783<\/a><\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_messina.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Duomo_messina.jpg\/220px-Duomo_messina.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/74\/Duomo_messina.jpg\/330px-Duomo_messina.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/74\/Duomo_messina.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"156\" data-file-width=\"399\" data-file-height=\"283\" \/><\/a>\n<figcaption>Il duomo dopo il\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Terremoto del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_del_1783\">terremoto del 1783<\/a><\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Sommer,_Giorgio_(1834-1914)_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg\/220px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg\/330px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg\/440px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._1743_-_Messina_-_Cattedrale.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"179\" data-file-width=\"990\" data-file-height=\"806\" \/><\/a>\n<figcaption>Interni del duomo. L&#8217;apostolato del Montorsoli prima dei bombardamenti anglo-americani del 1943<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Lapidecostanza.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Lapidecostanza.jpg\/220px-Lapidecostanza.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Lapidecostanza.jpg\/330px-Lapidecostanza.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e6\/Lapidecostanza.jpg\/440px-Lapidecostanza.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"108\" data-file-width=\"720\" data-file-height=\"352\" \/><\/a>\n<figcaption>Lapide di Costanza d&#8217;Altavilla (1198).<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>Il Tempio \u00e8 dedicato a Dio col titolo di\u00a0<i>Nostra Signora Assunta in Cielo<\/i>\u00a0altrimenti noto fino alla rivolta antispagnola (<a title=\"1678\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1678\">1678<\/a>) come \u00ab<i>Chiesa di Santa Maria la Nuova<\/i>\u00bb.<sup id=\"cite_ref-Reference03_3-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference03-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGB01_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGB01-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferencePS02_5-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS02-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-6\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>6<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-7\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>7<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Periodo_bizantino\">Periodo bizantino<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Periodo bizantino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=2\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Periodo bizantino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=2\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Il tempio protometropolitano \u00e8 edificato durante l&#8217;Impero di\u00a0<a title=\"Giustiniano I\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giustiniano_I\">Giustiniano I<\/a>, sotto il pontificato di\u00a0<a title=\"Papa Bonifacio II\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Papa_Bonifacio_II\">Papa Bonifacio II<\/a>\u00a0per opera di\u00a0<a title=\"Belisario\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Belisario\">Belisario<\/a>\u00a0nell&#8217;anno\u00a0<a title=\"530\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/530\">530<\/a>. Anno determinato dal rinvenimento di alcune monete d&#8217;oro sepolte alla base di una delle due torri del tempio.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGB01_4-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGB01-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-8\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>8<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a title=\"Esiodo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Esiodo\">Esiodo<\/a>\u00a0all&#8217;inizio del\u00a0<a title=\"VII secolo a.C.\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/VII_secolo_a.C.\">VII secolo a.C.<\/a>\u00a0documenta il\u00a0<a class=\"new\" title=\"Tempio di Nettuno (Messina) (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tempio_di_Nettuno_(Messina)&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tempio di Nettuno<\/a>\u00a0sulla \u00abRiviera del Faro\u00bb. Il riutilizzo del materiale di risulta e le colonne, trasferiti nell&#8217;attuale sito, costituirono le basi per l&#8217;edificazione del tempio cristiano.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS01_9-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS01-9\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>9<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Periodo_islamico\">Periodo islamico<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Periodo islamico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=3\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Periodo islamico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=3\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Durante i due secoli dell&#8217;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Emirato di Sicilia (948-1091)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Emirato_di_Sicilia_(948-1091)\">emirato islamico di Sicilia<\/a>\u00a0la costruzione \u00e8 stata miseramente devastata, verosimilmente per essere trasformata in\u00a0<a title=\"Moschea\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Moschea\">moschea<\/a>, cos\u00ec come accade per la\u00a0<a title=\"Cattedrale di Palermo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_Palermo\">cattedrale metropolitana della Santa Vergine Maria Assunta<\/a>\u00a0di\u00a0<a title=\"Palermo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Palermo\">Palermo<\/a>.<sup id=\"cite_ref-Reference03_3-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference03-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>La recrudescenza dei ripetuti assalti saraceni, le restrizioni culminate nelle limitazioni delle forme di culto cristiano, imposero alla stessa stregua della corte vescovile palermitana rifugiatasi a\u00a0<a title=\"Monreale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Monreale\">Monreale<\/a>, il trasferimento della sede vescovile messinese che si insedi\u00f2 presso l&#8217;interna\u00a0<a title=\"Diocesi di Troina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Troina\">diocesi di Troina<\/a>. Il contesto storico vede il\u00a0<a title=\"Val Demone\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Val_Demone\">Val Demone<\/a>\u00a0gi\u00e0 privato in\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Epoca bizantina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Epoca_bizantina\">epoca bizantina<\/a>\u00a0delle diocesi soppresse di\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Milazzo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Milazzo\">Mylae<\/a><\/i><sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-10\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>10<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0e\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Tindari\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Tindari\">Tyndaris<\/a><\/i>;\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Carini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Carini\">Hyccara<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Termini Imerese\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Termini_Imerese\">Thermae<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Taormina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Taormina\">Tauromenion<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Lentini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Lentini\">Leontinoi<\/a><\/i>, soppresse dai vari\u00a0<a title=\"Governanti islamici di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Governanti_islamici_di_Sicilia\">Emiri islamici<\/a>\u00a0e non pi\u00f9 ripristinate, dopo la conquista normanna, sotto re\u00a0<a title=\"Ruggero II di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ruggero_II_di_Sicilia\">Ruggero II<\/a>\u00a0e i\u00a0<a title=\"Sovrani di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sovrani_di_Sicilia\">suoi successori<\/a>.<\/p>\n<p>Un&#8217;ampia porzione di territorio costituito dal litorale settentrionale dell&#8217;isola rimase soggetto alla sola sede di\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Diocesi di Palermo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Palermo\">Panormus<\/a><\/i>\u00a0temporaneamente trasferita presso l&#8217;<i><a title=\"Duomo di Monreale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Monreale#Epoca_araba\">Aghia Kiriaki<\/a><\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Monreale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Monreale\">Monreale<\/a>. Le diocesi di\u00a0<i><a title=\"Diocesi di Cefal\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Cefal%C3%B9\">Cephaloedium<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diocesi di Lipari\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Lipari\">Lipari<\/a>\u00a0sono soppresse per poi essere nuovamente fondate solo dopo la costituzione del\u00a0<a title=\"Regno di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Regno_di_Sicilia\">Regno di Sicilia<\/a>, le diocesi di\u00a0<a title=\"Diocesi di Patti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Patti\">Patti<\/a>\u00a0e quella di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diocesi di Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Santa_Lucia_del_Mela\">Santa Lucia del Mela<\/a>\u00a0saranno istituite rispettivamente dalla Dinastia normanna degli\u00a0<a title=\"Altavilla\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altavilla\">Altavilla<\/a>\u00a0la prima, e dalla\u00a0<a title=\"Storia della Sicilia sveva\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Storia_della_Sicilia_sveva\">Dinastia sveva<\/a>\u00a0la seconda. La definitiva cacciata degli arabi comporta il insediamento della\u00a0<a title=\"Curia diocesana\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Curia_diocesana\">curia diocesana<\/a>\u00a0in citt\u00e0, il titolo e la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cattedra vescovile\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedra_vescovile\">cattedra vescovile<\/a>\u00a0sono trasferiti alla\u00a0<a title=\"Cattedrale di San Nicol\u00f2 all'Arcivescovado\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_San_Nicol%C3%B2_all%27Arcivescovado\">chiesa di San Nicol\u00f2 all&#8217;Arcivescovado<\/a>, status che passer\u00e0 alla restaurata\u00a0<b>chiesa di Santa Maria La Nova<\/b>\u00a0alla consacrazione del\u00a0<a title=\"1197\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1197\">1197<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"XI-XII_secolo\">XI-XII secolo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione XI-XII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=4\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: XI-XII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=4\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Dopo svariati tentativi successivi al\u00a0<a title=\"1060\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1060\">1060<\/a>, nel\u00a0<a title=\"1072\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1072\">1072<\/a>\u00a0il\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Gran conte Ruggero\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gran_conte_Ruggero\">gran conte Ruggero<\/a>\u00a0conquista la citt\u00e0, sottraendola al dominio islamico, e restituisce la chiesa al culto\u00a0<a title=\"Cristianesimo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cristianesimo\">cristiano<\/a>\u00a0avviando di fatto l&#8217;inizio della costruzione di quello che diventer\u00e0 il potente\u00a0<a title=\"Regno di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Regno_di_Sicilia\">Regno di Sicilia<\/a>\u00a0governato dai\u00a0<a title=\"Sovrani di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sovrani_di_Sicilia\">suoi successori dinastici<\/a>. Viene costruita una nuova chiesa perch\u00e9 la precedente versava in un \u00abmiserabile stato\u00bb dopo la profanazione e i guasti apportati dai\u00a0<a title=\"Saraceni\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Saraceni\">Saraceni<\/a>, come risulta da\u00a0<a title=\"Privilegio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Privilegio\">privilegio<\/a>\u00a0reale di fondazione del\u00a0<a title=\"1096\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1096\">1096<\/a>.<sup id=\"cite_ref-Reference03_3-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference03-3\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>3<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGB01_4-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGB01-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>La sovranit\u00e0 di matrice cattolica costituisce l&#8217;impulso per l&#8217;edificazione di una serie di splendide\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cattedrali Normanne in Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrali_Normanne_in_Sicilia\">cattedrali in Sicilia<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"XIII_secolo\">XIII secolo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione XIII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=5\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: XIII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=5\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>La solenne consacrazione avviene il 22 settembre\u00a0<a title=\"1197\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1197\">1197<\/a>\u00a0sotto il pontificato di\u00a0<a title=\"Papa Celestino III\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Papa_Celestino_III\">Papa Celestino III<\/a>, presieduta dall&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Bernardo di Masio<\/a>, presenti l&#8217;imperatore e\u00a0<a title=\"Re di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Re_di_Sicilia\">Re di Sicilia<\/a>\u00a0<a title=\"Enrico VI di Svevia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Enrico_VI_di_Svevia\">Enrico I<\/a>, figlio di\u00a0<a title=\"Federico Barbarossa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Federico_Barbarossa\">Federico Barbarossa<\/a>, e la regina\u00a0<a title=\"Costanza d'Altavilla\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Costanza_d%27Altavilla\">Costanza d&#8217;Altavilla<\/a>\u00a0ultima principessa degli\u00a0<a title=\"Altavilla\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altavilla\">Altavilla<\/a>, a lui andata in sposa portando in dote il\u00a0<a title=\"Regno di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Regno_di_Sicilia\">Regno di Sicilia<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGB01_4-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGB01-4\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>4<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-Reference04_11-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference04-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>In questo tempio\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sant'Angelo da Gerusalemme\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sant%27Angelo_da_Gerusalemme\">Sant&#8217;Angelo da Gerusalemme<\/a>\u00a0nel\u00a0<a title=\"1220\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1220\">1220<\/a>\u00a0impart\u00ec il\u00a0<a title=\"Battesimo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Battesimo\">battesimo<\/a>\u00a0a numerosi barbari saccheggiatori convertiti al cristianesimo, nel\u00a0<a title=\"1307\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1307\">1307<\/a>\u00a0di un altro grande esponente dell&#8217;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ordine carmelitano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ordine_carmelitano\">Ordine carmelitano<\/a>\u00a0furono celebrate le solenni esequie:\u00a0<a title=\"Alberto degli Abati\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_degli_Abati\">Alberto degli Abati<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS02_5-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS02-5\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>5<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Le strutture originarie del sacro edificio, lungo il corso dei secoli, sono state oggetto di frequentissime trasformazioni, talora con l&#8217;aggiunta di elementi architettonici e decorativi che indulgevano al gusto del tempo. Ci\u00f2 fu dovuto quasi sempre alle ferite inflitte da disastrosi eventi, soprattutto da terremoti, e alla conseguente necessit\u00e0 di ricostruire in tutto o in parte. Una successiva distruzione avviene nel\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>, provocata da un furioso incendio durante i funerali di re\u00a0<a title=\"Corrado IV di Svevia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corrado_IV_di_Svevia\">Corrado I di Sicilia<\/a>.<sup id=\"cite_ref-Reference04_11-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference04-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFA_12-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFA-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a title=\"Manfredi di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Manfredi_di_Sicilia\">Re Manfredi<\/a>\u00a0s&#8217;impegna a ripristinare l&#8217;edificio nel\u00a0<a title=\"1260\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1260\">1260<\/a>,<sup id=\"cite_ref-Reference04_11-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference04-11\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>11<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGB02_13-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGB02-13\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>13<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0con l&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Guidotto de Abbiate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Guidotto_de_Abbiate\">Guidotto de Abbiate<\/a>\u00a0ha inizio un periodo di lento ma, continuo arricchimento che dur\u00f2 sino a tutto il\u00a0<a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">&#8216;500<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Dal_XIV_secolo_al_periodo_rinascimentale\">Dal XIV secolo al periodo rinascimentale<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Dal XIV secolo al periodo rinascimentale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=6\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Dal XIV secolo al periodo rinascimentale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=6\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Nella fabbrica sono introdotti elementi decorativi di grande rilievo, quali ventisei colonne di granito, mosaici policromi, una profusione di marmi mischi, le decorazioni del soffitto, gli splendidi portali, il rivestimento marmoreo a fasce bicrome della facciata, una selva di altari e altarini addossati alle colonne e alle superfici parietali. Mense, steli, cappelle, tombe e sepolcri furono numericamente ridimensionati a partire dalla realizzazione dell&#8217;imponente complesso dell&#8217;apostolato, il cui autore,\u00a0<a title=\"Giovanni Angelo Montorsoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Angelo_Montorsoli\">Giovanni Angelo Montorsoli<\/a>, discepolo e collaboratore di\u00a0<a title=\"Michelangelo Buonarroti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Michelangelo_Buonarroti\">Michelangelo Buonarroti<\/a>, costru\u00ec contemporaneamente alla splendida\u00a0<a title=\"Fontana di Orione\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fontana_di_Orione\">fontana di Orione<\/a>\u00a0che si ammira in piazza del Duomo.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Dal_periodo_barocco_al_XIX_secolo\">Dal periodo barocco al XIX secolo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Dal periodo barocco al XIX secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=7\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Dal periodo barocco al XIX secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=7\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Il campanile fu danneggiato da un fulmine nel\u00a0<a title=\"1558\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1558\">1558<\/a>\u00a0e ricostruito nel\u00a0<a title=\"1564\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1564\">1564<\/a>\u00a0da un disegno di\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a>. Il\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria del 27 marzo 1638\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_del_27_marzo_1638\">terremoto della Calabria del 27 marzo 1638<\/a>\u00a0con tre scosse principali nello spazio temporale a cavallo tra vigilia e la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Domenica delle Palme\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Domenica_delle_Palme\">Domenica delle Palme<\/a>\u00a0del marzo\u00a0<a title=\"1638\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1638\">1638<\/a>, causa il crollo delle merlature, lo sfondamento del tetto, danni alla\u00a0<i>Cappella del Santissimo Sacramento<\/i>, alla navata corrispondente e la morte di alcune persone. Scosse di pari intensit\u00e0 provocano ulteriori danni col\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria dell'8 giugno 1638\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_dell%278_giugno_1638\">sisma<\/a>\u00a0verificatosi appena tre mesi dopo.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS05_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS05-14\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>14<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Con la\u00a0<a title=\"Rivolta antispagnola di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rivolta_antispagnola_di_Messina\">rivolta antispagnola<\/a>\u00a0il ricco patrimonio librario e documentale custodito nella torre campanaria, comprendente numerosi codici e pergamene con i privilegi della cattedrale e la biblioteca di\u00a0<a title=\"Costantino Lascaris\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Costantino_Lascaris\">Costantino Lascaris<\/a>, fu requisito e trafugato in Spagna. La cella campanaria fu privata delle campane, restituite solo nel\u00a0<a title=\"1716\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1716\">1716<\/a>\u00a0da\u00a0<a title=\"Vittorio Amedeo II di Savoia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vittorio_Amedeo_II_di_Savoia\">Vittorio Amedeo di Savoia<\/a>. Altri danni furono apportati al campanile dai due\u00a0<a title=\"Terremoto del Val di Noto del 1693\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_del_Val_di_Noto_del_1693\">terremoti del Val di Noto del gennaio 1693<\/a>\u00a0che interessarono l&#8217;intera Sicilia orientale.<\/p>\n<p>Il fiorire del\u00a0<a title=\"Barocco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Barocco\">barocco<\/a>\u00a0determina la sovrapposizione di elementi che deturpano la nobilt\u00e0 e semplicit\u00e0 delle linee: stucchi, cornici, putti, festoni, un&#8217;infinit\u00e0 di altari. In questo contesto si inseriscono i restauri commissionati nel\u00a0<a title=\"1682\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1682\">1682<\/a>\u00a0dall&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Giuseppe Cicala<\/a>\u00a0all&#8217;architetto napoletano\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giovanni Andrea Gallo (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giovanni_Andrea_Gallo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giovanni Andrea Gallo<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFA_12-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFA-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Lavori che saranno in seguito definiti vandalismi perpetrati, atti a deturpare l&#8217;interno del duomo, ricoprendo intere superfici parietali non occupate da rivestimenti marmorei.<\/p>\n<p>Anche qui, alla stessa stregua di una discutibile competizione tra capitali del Regno in tema di progetti architettonici arditi, come per la Basilica Primaziale\u00a0<a title=\"Cattedrale di Palermo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_Palermo\">cattedrale metropolitana della Santa Vergine Maria Assunta di Palermo<\/a>, ci si prodig\u00f2 nella realizzazione di una cupola fittizia ricavata nel sottotetto, deturpando l&#8217;impianto gotico &#8211; normanno dell&#8217;edificio preesistente. Il manufatto con intelaiatura in legno comport\u00f2 la distruzione della copertura del transetto, la riduzione dei volumi, la contrazione degli spazi, l&#8217;appesantimento delle strutture con la trasformazione degli\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Archi ogivali\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Archi_ogivali\">archi ogivali<\/a>\u00a0in\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Archi a tutto sesto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Archi_a_tutto_sesto\">archi a tutto sesto<\/a>.<\/p>\n<p>Breve sunto estratto dalla relazione circa la sacra regia visita di monsignor\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giovanni Angelo de Ciocchis (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giovanni_Angelo_de_Ciocchis&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giovanni Angelo de Ciocchis<\/a>\u00a0a Messina. Tra il\u00a0<a title=\"1741\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1741\">1741<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"1743\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1743\">1743<\/a>\u00a0l&#8217;incaricato regio compie per conto del\u00a0<a title=\"Sovrani di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sovrani_di_Sicilia\">Re di Sicilia<\/a>\u00a0<a title=\"Carlo III di Spagna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_III_di_Spagna\">CarloIII<\/a>\u00a0una ricognizione generale di benefici e beni religiosi soggetti a\u00a0<a title=\"Patronato regio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Patronato_regio\">patronato regio<\/a>, all&#8217;interno dell&#8217;intero territorio siciliano e contemplati nella raccolta di atti e documenti denominati &#8220;<i>Acta e Monumenta<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-15\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>15<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Il condensato permette di riscoprire particolari dimenticati, quali sepolture, opere e manufatti, disposizioni di altari e patrocinio di santi, dei quali si \u00e8 persa la memoria.<\/p>\n<div class=\"itwiki-template-citazione\">\n<div class=\"itwiki-template-citazione-singola\">\n<p>\u00ab&#8221;La fabbrica quasi nel centro della citt\u00e0 distaccata da tutti i lati, forma un&#8217;isola con una spaziosa piazza lastricata di marmi e con un campanile anch&#8217;esso isolato di altezza considerevole. Il tempio si estende in forma di croce, guarda quasi l&#8217;oriente giusto l&#8217;uso della primitiva chiesa, si accede mediate sette ampie porte, tre nella facciata e quattro nei prospetti laterali. Il pavimento \u00e8 costituito da marmi con motivi d&#8217;<a title=\"Arabesco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arabesco\">arabeschi<\/a>, le navate sono divise da due file di colonne di\u00a0<a title=\"Porfido\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Porfido#Il_porfido_nell'antichit%C3%A0\">granito d&#8217;Egitto<\/a>, verosimilmente provenienti da un preesistente tempio pagano.<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-16\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>16<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>All&#8217;interno si contano ventitr\u00e9 altari, il maggiore \u00e8 dedicato alla Vergine della Sacra Lettera Patrona principale della citt\u00e0 e della diocesi con una cappella tutta di rame dorato e con pietre preziose incastonate.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFC_17-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFC-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0L&#8217;altare maggiore costituisce la sontuosa macchina che s&#8217;innalza con la sacra immagine di Nostra Signora della Lettera.<\/p>\n<p>Il\u00a0<a title=\"Coro (mobilio)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Coro_(mobilio)\">coro<\/a>\u00a0con due ordini: il superiore per i\u00a0<a title=\"Dignitario\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Dignitario\">dignitari<\/a>\u00a0e i\u00a0<a title=\"Canonico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Canonico\">canonici<\/a>, l&#8217;inferiore per i\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ministri\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ministri\">ministri<\/a>\u00a0e officiali di minor gerarchia, autore\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giorgio Veneziano (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giorgio_Veneziano&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Georgius Venetus<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1540\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1540\">1540<\/a>.<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-18\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>18<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF12_19-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF12-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Nel coro sono presenti tre sepolcri reali, uno \u00e8 dell&#8217;Imperatore\u00a0<a title=\"Corrado IV di Svevia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corrado_IV_di_Svevia\">Corrado IV di Svevia<\/a>\u00a0<a title=\"Re di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Re_di_Sicilia\">Re di Sicilia<\/a>\u00a0morto nell&#8217;anno\u00a0<a title=\"1254\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1254\">1254<\/a>. Uno della regina\u00a0<a title=\"Antonia del Balzo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonia_del_Balzo\">Antonia del Balzo<\/a>\u00a0moglie di\u00a0<a title=\"Federico IV di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Federico_IV_di_Sicilia\">Federico IV di Sicilia<\/a>, il terzo \u00e8 d&#8217;<a title=\"Alfonso II di Napoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alfonso_II_di_Napoli\">Alfonso II<\/a>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Re di Napoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Re_di_Napoli\">Re di Napoli<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Absidi minori del\u00a0<a title=\"Transetto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Transetto\">transetto<\/a>:<\/p>\n<ul>\n<li>A destra al corno del Vangelo la &#8220;<i>Cappella del Santissimo Sacramento<\/i>&#8221; con altare delle\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Reliquie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Reliquie\">Sante Reliquie<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFD_21-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFD-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Al di fuori gli altari di\u00a0<a title=\"Alberto degli Abati\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alberto_degli_Abati\">Sant&#8217;Alberto confessore<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFD_21-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFD-21\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>21<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0e l&#8217;altare del\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Redentore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Redentore\">Redentore<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFF_22-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFF-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>A sinistra al corno dell&#8217;Epistola la &#8220;<i>Cappella di San Placido martire<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFC_17-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFC-17\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>17<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Placido martire\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Placido_martire\">San Placido martire<\/a>\u00a0coi fratelli Santa Flavia, Sant&#8217;Eutichio e San Vittorino, gloriosi santi martiri patroni principali della citt\u00e0 e della diocesi. Al di fuori l&#8217;altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Sebastiano martire\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Sebastiano_martire\">San Sebastiano martire<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0che per sua intercessione Messina \u00e8 liberata dalla peste e l&#8217;altare dell&#8217;<a title=\"Assunzione di Maria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Assunzione_di_Maria\">Assunzione della Beatissima Vergine Maria<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nel titolo: a destra la &#8220;<i>Cappella di nostra Signora Addolorata<\/i>&#8221; sotto titolo della Pace comunemente detta della Piet\u00e0.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFE_24-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFE-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0A sinistra la &#8220;<i>Cappella di nostro Signore Crocifisso<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0A seguire:<\/p>\n<ul>\n<li>Nell&#8217;ala destra vi \u00e8 l&#8217;altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Pietro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Pietro\">San Pietro<\/a>\u00a0col seguito cinque altari dei\u00a0<a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#La_navata_destra\">Santi Apostoli<\/a>. L&#8217;altare capofila verso l&#8217;ingresso \u00e8 dedicato al glorioso precursore\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giovanni Battista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giovanni_Battista\">San Giovanni Battista<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Nell&#8217;ala sinistra vi \u00e8 l&#8217;altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Paolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Paolo\">San Paolo<\/a>\u00a0con seguito cinque altari dei\u00a0<a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#La_navata_sinistra\">Santi Apostoli<\/a>. L&#8217;altare capofila verso l&#8217;ingresso \u00e8 dedicato al glorioso martire\u00a0<a class=\"new\" title=\"San Vittorio de Angelica (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=San_Vittorio_de_Angelica&amp;action=edit&amp;redlink=1\">San Vittorio de Angelica<\/a>\u00a0cittadino messinese.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFF_22-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFF-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p>Sotto la\u00a0<a title=\"Tribuna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tribuna\">tribuna<\/a>\u00a0vi \u00e8 una\u00a0<a title=\"Cripta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cripta\">cripta<\/a>\u00a0sostenuta con buone colonne, il tetto ornato con gusto. Vi sono in esso tre altari: il maggiore \u00e8 dedicato a Dio col titolo di Nostra Signora della Sacra Lettera, a destra l&#8217;altare di\u00a0<a title=\"Crocifissione di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Crocifissione_di_Ges%C3%B9\">Ges\u00f9 Crocifisso<\/a>, a sinistra l&#8217;altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Paolo apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Paolo_apostolo\">San Paolo apostolo<\/a>.<\/p>\n<p><a class=\"mw-redirect\" title=\"Sacrestia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sacrestia\">Sacrestie<\/a>:<\/p>\n<ul>\n<li>Al lato destro vi \u00e8 una gran sacrestia fabbricata dall&#8217;arcivescovo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Francesco Alvarez<\/a>, segue l&#8217;altra sacrestia\u00a0<a title=\"Capitolare\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capitolare\">capitolare<\/a>\u00a0in cui vi \u00e8 un piccolo altare con la rappresentazione dell&#8217;Adorazione dei\u00a0<a title=\"Magi (Bibbia)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Magi_(Bibbia)\">Santi Re Magi<\/a>.<\/li>\n<li>Al lato sinistro vi \u00e8 l&#8217;antica sacrestia con la &#8220;<i>Cappella di Santa Lucia vergine e martire<\/i>&#8221; adibita alla custodia di quanto prezioso esista in chiesa, per questo denominata del\u00a0<i>Tesoro<\/i>.&#8221;\u00bb<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Col\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1783\">terremoto della Calabria meridionale del 1783<\/a>\u00a0una disastrosa scossa tellurica del copioso sciame sismico fece collassare gli ordini sommitali della torre campanaria. Lo scempio di una discordante cupola fu purtroppo riproposto con la ricostruzione da\u00a0<a class=\"new\" title=\"Gianfrancesco Arena (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gianfrancesco_Arena&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gianfrancesco Arena<\/a>, sfregio accompagnato dall&#8217;innalzamento dei due campanili laterali in corrispondenza delle absidi, progetto eseguito da\u00a0<a class=\"new\" title=\"Leone Savoia (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Leone_Savoia&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Leone Savoia<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giacomo Fiore (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giacomo_Fiore&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giacomo Fiore<\/a>\u00a0architetti.<\/p>\n<p>In tale frangente le funzioni di cattedrale furono svolte dalla sede temporanea, costruita provvisoriamente presso la villa dell&#8217;Arcipescheria, causa la distruzione del\u00a0<a title=\"Palazzo Arcivescovile (Messina)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Palazzo_Arcivescovile_(Messina)\">Palazzo Arcivescovile<\/a>\u00a0e della\u00a0<a title=\"Cattedrale di San Nicol\u00f2 all'Arcivescovado\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_San_Nicol%C3%B2_all%27Arcivescovado\">chiesa di San Nicol\u00f2 all&#8217;Arcivescovado<\/a>, causate dallo stesso evento. La tozza base del campanile fu distrutta nel\u00a0<a title=\"1863\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1863\">1863<\/a>.<\/p>\n<p>Negli ultimi decenni del\u00a0<a title=\"XIX secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIX_secolo\">XIX secolo<\/a>\u00a0sono stati eseguiti lavori di restauri diretti da\u00a0<a title=\"Giuseppe Patricolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Patricolo\">Giuseppe Patricolo<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Epoca_contemporanea\">Epoca contemporanea<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Epoca contemporanea\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=8\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Epoca contemporanea\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=8\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Il\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1894\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1894\">terremoto della Calabria meridionale del 1894<\/a>\u00a0provoc\u00f2 dei danni nella parte superiore della facciata principale.<\/p>\n<p>All&#8217;alba del 28 dicembre 1908, alle prime scosse del\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina<\/a>, l&#8217;edificio resistette ma sub\u00ec gravissimi danni tra cui il totale collasso del tetto, perdita di buona parte delle absidi e crollo totale della parte superiore della facciata (ricostruita in maniera momentanea nel 1906 in attesa dei lavori di ristrutturazione atti a riportare il tempio alle sue linee originarie). La ricostruzione, operata negli\u00a0<a title=\"Anni 1920\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Anni_1920\">anni venti<\/a>, riport\u00f2, come gi\u00e0 programmato prima del terremoto, il tempio alle linee originarie. Grazie a pazienti opere di restauro fu possibile recuperare quasi tutte le opere d&#8217;arte.<\/p>\n<p>La commissione incaricata a stilare il piano per la ricostruzione era costituita da\u00a0<a title=\"Antonino Salinas\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonino_Salinas\">Antonino Salinas<\/a>, presidente,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giuseppe Rao (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giuseppe_Rao&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giuseppe Rao<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Francesco Valenti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Valenti\">Francesco Valenti<\/a>, sovrintendente ai monumenti della Sicilia,\u00a0<a class=\"new\" title=\"Pasquale Mallandrino (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pasquale_Mallandrino&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pasquale Mallandrino<\/a>, ispettore onorario ai monumenti di Messina, con la supervisione di\u00a0<a title=\"Ernesto Basile\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ernesto_Basile\">Ernesto Basile<\/a>. La ricostruzione fu avviata nel 1923 da\u00a0<a class=\"new\" title=\"Aristide Giannelli (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Aristide_Giannelli&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Aristide Giannelli<\/a>\u00a0ex novo sul modello medievale, dopo i bombardamenti fu concepita come\u00a0<i>opera nuova sul disegno ed il ricordo di quella antica<\/i>.<\/p>\n<p>Una nuova distruzione e per certi aspetti pi\u00f9 grave, la causarono gli eventi bellici. La notte del 13 giugno\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a>\u00a0due spezzoni incendiari sganciati nel corso di un&#8217;incursione aerea alleata trasformarono in un rogo la\u00a0<a title=\"Cattedrale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale\">cattedrale<\/a>, inaugurata appena 13 anni prima: restarono solo le strutture perimetrali, la facciata e le absidi, mentre il soffitto e ci\u00f2 che era stato recuperato dopo il terremoto fu quasi del tutto, a parte qualche opera d&#8217;arte, ridotto in cenere. Tocc\u00f2 all&#8217;Arcivescovo monsignore\u00a0<a title=\"Angelo Paino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Paino\">Angelo Paino<\/a>, che aveva gi\u00e0 fatto risorgere il tempio dalle macerie del terremoto, provvedere alla nuova ricostruzione. Il 13 agosto\u00a0<a title=\"1947\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1947\">1947<\/a>\u00a0la Cattedrale \u00e8 riaperta al culto e da\u00a0<a title=\"Papa Pio XII\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Papa_Pio_XII\">papa Pio XII<\/a>\u00a0per essere insignita del titolo di\u00a0<a title=\"Basilica (cattolicesimo)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Basilica_(cattolicesimo)\">basilica<\/a>. Le statue, i marmi ed i mosaici sono quasi tutti, a parte qualcosa, delle pregevoli copie degli originali perduti. Nei cassettoni sono presenti dei dipinti opera di\u00a0<a title=\"Salvatore Contino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Contino\">Salvatore Contino<\/a>.<\/p>\n<p>La mattina del 24 giugno\u00a0<a title=\"2011\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/2011\">2011<\/a>, in seguito ad una breve cerimonia, l&#8217;antica lapide dell&#8217;imperatrice\u00a0<a title=\"Costanza d'Altavilla\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Costanza_d%27Altavilla\">Costanza d&#8217;Altavilla<\/a>, datata\u00a0<a title=\"1198\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1198\">1198<\/a>\u00a0e conservata fino al\u00a0<a title=\"1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1908\">1908<\/a>\u00a0nello stesso Duomo di Messina, \u00e8 stata restituita alla basilica cattedrale ed esposta nei pressi del trono arcivescovile. Il suddetto monumento \u00e8 realizzato in marmo di\u00a0<a title=\"Paro (Grecia)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Paro_(Grecia)\">Paro<\/a>\u00a0ed \u00e8 stato restaurato (<a title=\"2010\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/2010\">2010<\/a>) dal prof. Ernesto Geraci del\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>. L&#8217;antico marmo ha ritrovato una giusta riqualificazione in seguito alla sua riscoperta, avvenuta nel\u00a0<a title=\"2007\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/2007\">2007<\/a>\u00a0per opera di tre cultori di storia patria messinese, Daniele Espro, Daniele Rizzo e Aurora Smeriglio.<\/p>\n<p>Del tempio si annoverano numerose riconsacrazioni. Dopo quella operata in epoca normanna seguono:<\/p>\n<ul>\n<li>13 agosto 1929, dopo la riedificazione operata successivamente il terremoto del 1908, presieduta dal legato pontificio cardinale\u00a0<a title=\"Alessio Ascalesi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alessio_Ascalesi\">Alessio Ascalesi<\/a>\u00a0coadiuvato dall&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Angelo Paino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Paino\">Angelo Paino<\/a>;<sup id=\"cite_ref-26\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-26\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>26<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>13 agosto 1947, dopo la ricostruzione effettuata in seguito ai bombardamenti della 2 guerra mondiale.<sup id=\"cite_ref-27\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-27\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>27<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p>Il 13 agosto di ogni anno il calendario liturgico regionale celebra la\u00a0<a title=\"Consacrazione\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Consacrazione#Chiesa_cattolica\">dedicazione<\/a>\u00a0della protometropolitana basilica cattedrale peloritana.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Architettura\">Architettura<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Architettura\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=9\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Architettura\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=9\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Facciata\">Facciata<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Facciata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=10\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Facciata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=10\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:ME_15_08_2017_13.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/ME_15_08_2017_13.jpg\/220px-ME_15_08_2017_13.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/ME_15_08_2017_13.jpg\/330px-ME_15_08_2017_13.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/ME_15_08_2017_13.jpg\/440px-ME_15_08_2017_13.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"391\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption>Guglia del Campanile vista dal Municipio.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg\/220px-Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg\/330px-Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/ca\/Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg\/440px-Duomo_ME_2018_04_05_03.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"391\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption>Transetto, esterno.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>La\u00a0<a title=\"Facciata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Facciata\">facciata<\/a><sup id=\"cite_ref-28\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-28\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>28<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0della\u00a0<a title=\"Cattedrale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale\">cattedrale<\/a>\u00a0\u00e8 presentata con una successione di spioventi, posti a differenti altezze, detta facciata\u00a0<a title=\"Facciata a salienti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Facciata_a_salienti\">a salienti<\/a>, sormontata da una\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Merlatura\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Merlatura\">merlatura<\/a>. La parte inferiore \u00e8 decorata a liste orizzontali di marmi policromi a tarsie, mentre la parte superiore \u00e8 tutta in pietra, con tre\u00a0<a title=\"Monofora\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Monofora\">monofore<\/a>\u00a0gotiche e un\u00a0<a title=\"Rosone\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rosone\">rosone<\/a>, arricchiti da eleganti transenne. In corrispondenza delle tre\u00a0<a title=\"Navata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Navata\">navate<\/a>\u00a0si aprono altrettanti\u00a0<a title=\"Portale (architettura)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Portale_(architettura)\">portali<\/a>\u00a0<a title=\"Gotico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gotico\">gotici<\/a>, le cui primitive porte disegnate e scolpite da\u00a0<a title=\"Polidoro da Caravaggio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Polidoro_da_Caravaggio\">Polidoro Caldara da Caravaggio<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF15_29-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF15-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Il portale centrale del\u00a0<a title=\"1412\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1412\">1412<\/a>\u00a0c. opera di\u00a0<a title=\"Antonio Baboccio da Piperno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Baboccio_da_Piperno\">Antonio Baboccio da Piperno<\/a>\u00a0\u00e8 caratterizzato da una solida ed armonica impostazione di eleganti colonnine tortili con intrecci di motivi ornamentali e figure di santi, con ai due lati serie di edicole sovrapposte con statue di santi. Nell&#8217;architrave\u00a0<a title=\"Cristo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cristo\">Cristo<\/a>\u00a0tra i\u00a0<a title=\"Evangelista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Evangelista\">quattro Evangelisti<\/a>. Nella\u00a0<a title=\"Lunetta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Lunetta\">lunetta<\/a>\u00a0ogivale affrescata da\u00a0<a title=\"Letterio Subba\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Letterio_Subba\">Letterio Subba<\/a>\u00a0nel\u00a0<a title=\"1840\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1840\">1840<\/a>\u00a0\u00e8 posta una statua della\u00a0<i>Vergine col Bambino<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1534\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1534\">1534<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF01_30-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF01-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sormontata dalla ricca\u00a0<a title=\"Cuspide (architettura)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cuspide_(architettura)\">cuspide<\/a>\u00a0decorata da un medaglione raffigurante l&#8217;<i>Incoronazione della Vergine<\/i>, opera di\u00a0<a title=\"Pietro de Bonitate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_de_Bonitate\">Pietro de Bonitate<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1468\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1468\">1468<\/a>. Ai lati della lunetta sono collocate le statuette raffiguranti\u00a0<i>San Pietro<\/i>\u00a0e\u00a0<i>San Paolo<\/i>\u00a0apostoli, anch&#8217;esse opere del Mazzolo,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFA_12-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFA-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-31\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-31\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>31<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0nell&#8217;ordine superiore \u00e8 presente l&#8217;<i>Annunciazione<\/i>\u00a0distinta nell&#8217;<i>Angelo Annunciante<\/i>\u00a0a sinistra e la\u00a0<i>Vergine Annunciata<\/i>\u00a0a destra. I pinnacoli si chiudono con una coppia di angeli, sul vertice al centro domina la figura di\u00a0<i>Dio Padre Onnipotente<\/i>\u00a0in atto benedicente. Le lunette dei portali laterali, invece, raffigurano\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Placido (monaco)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Placido_(monaco)\">san Placido<\/a>\u00a0e la\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Vergine Maria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vergine_Maria\">Vergine Maria<\/a>. I fianchi della cattedrale sono scanditi da una doppia fila di finestre a conci bicromi, mentre la merlatura e la leggera cornice, sostenuta da mensolette, conferiscono ritmo e coerenza a tutto l&#8217;insieme. Le strutture sono in cemento armato, con tamponamenti in mattoni.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Campanile_e_orologio\">Campanile e orologio<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Campanile e orologio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=11\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Campanile e orologio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=11\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"hatnote noprint vedi-anche\">\n<div class=\"hatnote-content\"><span class=\"noviewer hatnote-icon\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Magnifying_glass_icon_mgx2.svg\/18px-Magnifying_glass_icon_mgx2.svg.png\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Magnifying_glass_icon_mgx2.svg\/27px-Magnifying_glass_icon_mgx2.svg.png 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/87\/Magnifying_glass_icon_mgx2.svg\/36px-Magnifying_glass_icon_mgx2.svg.png 2x\" width=\"18\" height=\"18\" data-file-width=\"286\" data-file-height=\"280\" \/><\/span><span class=\"hatnote-text\">Lo stesso argomento in dettaglio:\u00a0<b><a title=\"Campanile del duomo di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_del_duomo_di_Messina\">Campanile del duomo di Messina<\/a><\/b>\u00a0e\u00a0<b><a title=\"Orologio astronomico di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Orologio_astronomico_di_Messina\">Orologio astronomico di Messina<\/a><\/b>.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<ul>\n<li><a title=\"1559\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1559\">1559<\/a>, Colpito da un fulmine si incendi\u00f2 per essere riedificato da\u00a0<a title=\"Martino Montanini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Martino_Montanini\">Martino da Firenze<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceQ_32-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceQ-32\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>32<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0attivit\u00e0 di ricostruzione continuata nel 1564 da\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"1674\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1674\">1674<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"1678\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1678\">1678<\/a>, Con la\u00a0<a title=\"Rivolta antispagnola di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rivolta_antispagnola_di_Messina\">rivolta antispagnola<\/a>\u00a0l&#8217;archivio storico della citt\u00e0 ivi custodito fu depredato di tutte le raccolte, requisito e trafugato in Spagna. Il 9 gennaio 1679, Rodrigo Antonio de Quintana,<sup id=\"cite_ref-33\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-33\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>33<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-34\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-34\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>34<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0consultore di Sicilia, per ordine del\u00a0<a title=\"Vicer\u00e9 di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vicer%C3%A9_di_Sicilia\">vicer\u00e9 di Sicilia<\/a>\u00a0<a title=\"Francisco de Benavides\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francisco_de_Benavides\">Francesco de Benavides<\/a>, conte di Santisteban del Puerto, pose in essere il sequestro di tutte le carte e documenti allora custoditi nella torre campanaria della chiesa di Santa Maria Nuova, cattedrale di Messina. Il sequestro rientrava nel programma punitivo attuato dalla\u00a0<a title=\"Corona di Spagna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corona_di_Spagna\">corona di Spagna<\/a>\u00a0contro la citt\u00e0 peloritana, rea di\u00a0<a title=\"Fellonia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fellonia\">fellonia<\/a>\u00a0e di\u00a0<a title=\"Lesa maest\u00e0\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Lesa_maest%C3%A0\">lesa maest\u00e0<\/a>\u00a0per la ribellione a\u00a0<a title=\"Carlo II di Spagna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_II_di_Spagna\">Carlo II<\/a>\u00a0in occasione dei moti insurrezionali.<\/li>\n<li><a title=\"1693\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1693\">1693<\/a>, Altri danni furono apportati dai due\u00a0<a title=\"Terremoto del Val di Noto del 1693\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_del_Val_di_Noto_del_1693\">terremoti del Val di Noto<\/a>\u00a0che nel mese di gennaio interessarono l&#8217;intera Sicilia orientale.<\/li>\n<li><a title=\"1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1783\">1783<\/a>, Le numerose scosse sismiche del\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1783\">terremoto della Calabria meridionale<\/a>\u00a0di febbraio lo distrussero determinando il collasso degli ordini sommitali. Il tozzo campanile fu distrutto nel\u00a0<a title=\"1863\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1863\">1863<\/a>\u00a0e in sua vece furono erette due torri neogotiche sopra le absidi laterali.<\/li>\n<li><a title=\"1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1908\">1908<\/a>, Dopo le distruzioni operate dal\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina<\/a>\u00a0la torre campanaria fu ricostruita nel luogo primitivo nella forma attuale.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Dimensioni\">Dimensioni<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Dimensioni\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=12\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Dimensioni\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=12\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_interno.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Duomo_interno.jpg\/220px-Duomo_interno.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Duomo_interno.jpg\/330px-Duomo_interno.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/0\/07\/Duomo_interno.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"167\" data-file-width=\"350\" data-file-height=\"265\" \/><\/a>\n<figcaption>La navata centrale del duomo<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>Il sacro edificio presenta una pianta basilicale a tre\u00a0<a title=\"Navata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Navata\">navate<\/a>, con\u00a0<a title=\"Transetto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Transetto\">transetto<\/a>\u00a0e tre\u00a0<a title=\"Abside\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Abside\">absidi<\/a>. Le dimensioni sono:<\/p>\n<table class=\"wikitable\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>Lunghezza massima esterna:<\/td>\n<td>98\u00a0m.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza minima navata centrale:<\/td>\n<td>26\u00a0m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza massima navata centrale:<\/td>\n<td>30\u00a0m.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza minima transetto:<\/td>\n<td>30\u00a0m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza massima transetto:<\/td>\n<td>35\u00a0m.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza del campanile:<\/td>\n<td>67\u00a0m.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Larghezza massima esterna:<\/td>\n<td>34\u00a0m.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Larghezza transetto esterna:<\/td>\n<td>43,50\u00a0m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Altezza portale centrale:<\/td>\n<td>18\u00a0m<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Le tre navate sono divise da due file di tredici colonne ciascuna,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF01_30-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF01-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-35\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-35\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>35<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0che sorreggono ampi\u00a0<a title=\"Arco a sesto acuto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arco_a_sesto_acuto\">archi a sesto acuto<\/a>; i\u00a0<a title=\"Capitello\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capitello\">capitelli<\/a>\u00a0in cemento hanno variet\u00e0 di stile e di forma e sono copia fedele di quelli che, per la maggior parte, andarono distrutti, mentre alcuni sono conservati nella spianata del\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Navata\">Navata<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Navata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=13\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Navata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=13\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>La navata centrale \u00e8 coperta da un soffitto realizzato con\u00a0<a title=\"Capriata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capriata\">capriate<\/a>\u00a0<a title=\"Legno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Legno\">lignee<\/a>\u00a0dipinte e decorate con figure geometriche e raffigurazioni di alcuni santi ripristinando il primitivo medievale. A met\u00e0 della sua lunghezza, sotto il colonnato di destra, \u00e8 collocato il\u00a0<a title=\"Pulpito\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pulpito\">pulpito<\/a>\u00a0o\u00a0<a title=\"Pergamo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pergamo\">pergamo<\/a>\u00a0rifacimento dell&#8217;originale di fine\u00a0<a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">&#8216;500<\/a>\u00a0attribuito ad\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF05_36-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF05-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0la scultura \u00e8 decorata da ricchi arabeschi alla base, sul pilastro e sul capitello vi sono realizzati i volti di\u00a0<a title=\"Eresiarca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Eresiarca\">eresiarchi<\/a>\u00a0(nella primitiva realizzazione\u00a0<a title=\"Maometto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Maometto\">Maometto<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Calvino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Calvino\">Giovanni Calvino<\/a>,\u00a0<a title=\"Martin Lutero\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Martin_Lutero\">Martin Lutero<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Huldrych Zwingli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Huldrych_Zwingli\">Zuinglio<\/a>),<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF05_36-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF05-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0mentre nel riquadro della coppa sono presenti delle figure in rilievo.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Navata_ds.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Navata_ds.jpg\/220px-Navata_ds.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Navata_ds.jpg\/330px-Navata_ds.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Navata_ds.jpg\/440px-Navata_ds.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"146\" data-file-width=\"3008\" data-file-height=\"2000\" \/><\/a>\n<figcaption>Scorcio della navata destra con il complesso dell&#8217;Apostolato del Montorsoli<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>Le pareti delle navate laterali sono arricchite dalle\u00a0<i>Cappelle dell&#8217;Apostolato<\/i>, una serie di dodici\u00a0<a title=\"Nicchia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Nicchia\">nicchie<\/a>\u00a0(sei per navata) contenenti altrettante\u00a0<a title=\"Statua\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Statua\">statue<\/a>\u00a0raffiguranti gli\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Apostoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Apostoli\">Apostoli<\/a>. Il complesso \u00e8 ideato e in parte eseguito da\u00a0<a title=\"Giovanni Angelo Montorsoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Angelo_Montorsoli\">Giovanni Angelo Montorsoli<\/a>\u00a0tra il\u00a0<a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">XVI<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"XVIII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVIII_secolo\">XVIII secolo<\/a>.<sup id=\"cite_ref-37\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-37\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>37<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Dopo l&#8217;intervento di restauro in seguito al rovinoso\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">Terremoto di Messina del 1908<\/a>, \u00e8 totalmente distrutto dall&#8217;incendio causato dal devastante bombardamento angloamericano del giugno\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a>\u00a0durante il secondo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Conflitto mondiale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Conflitto_mondiale\">conflitto mondiale<\/a>. Ricostruito negli anni a cavallo tra il\u00a0<a title=\"1950\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1950\">1950<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"1960\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1960\">1960<\/a>, le statue sopra gli altari sono tutte di artisti contemporanei eccetto il &#8220;<i>San Giovanni Battista<\/i>&#8220;.<\/p>\n<p>La lunga teoria di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pilastri\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pilastri\">pilastri<\/a>\u00a0<a title=\"Parasta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Parasta\">paraste<\/a>\u00a0scanalati con\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Capitelli corinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capitelli_corinzi\">capitelli corinzi<\/a>\u00a0sostiene un elaborato\u00a0<a title=\"Cornicione\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cornicione\">cornicione<\/a>, ogni coppia delimita gli altari addossati alle arcate a tutto sesto corrispondenti a ciascuna luce fra colonne. A parte il personaggio biblico e qualche variazione di forme di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tarsie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tarsie\">tarsie<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Lista dei colori\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Lista_dei_colori\">cromie<\/a>\u00a0di marmi, gli altari si presentano pressoch\u00e9 identici: la\u00a0<a title=\"Altare\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altare\">mensa<\/a>\u00a0con penisola e\u00a0<a title=\"Paliotto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Paliotto\">paliotto<\/a>\u00a0squadrato centrale, ai lati gli\u00a0<a title=\"Stemma\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Stemma\">stemmi<\/a>\u00a0coronati della citt\u00e0 di Messina, basamento sfaccettato con\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bassorilievi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Bassorilievi\">bassorilievi<\/a>. La sopraelevazione \u00e8 costituita da colonne scanalate e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Capitelli corinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capitelli_corinzi\">capitelli corinzi<\/a>\u00a0reggenti un architrave finemente scolpito con motivi floreali. Il tutto delimita la\u00a0<a title=\"Nicchia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Nicchia\">nicchia<\/a>\u00a0con decorazione a\u00a0<a title=\"Conchiglia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Conchiglia\">conchiglia<\/a>\u00a0simboleggiante il\u00a0<a title=\"Pellegrinaggio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pellegrinaggio\">pellegrinaggio<\/a>. L&#8217;architrave \u00e8 sormontato da\u00a0<a title=\"Timpano (architettura)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Timpano_(architettura)\">timpano<\/a>\u00a0spezzato ad arco con\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Volute\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Volute\">volute<\/a>\u00a0terminali verso l&#8217;interno. Costituisce stele intermedia bassorilievo raffigurante scena biblica, a sua volta sormontata da\u00a0<a title=\"Voluta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Voluta\">riccioli<\/a>, volute e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pinnacoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pinnacoli\">pinnacoli<\/a>\u00a0simmetrici con disco solare finale. Incassati sullo sviluppo del\u00a0<a title=\"Arco (architettura)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arco_(architettura)\">semiarco<\/a>\u00a0due\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Altorilievi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altorilievi\">altorilievi<\/a>,\u00a0<a title=\"Chiave di volta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiave_di_volta\">pietra di volta<\/a>\u00a0con\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Modanature\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Modanature\">modanature<\/a>\u00a0e testa di putto alata.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Navata_destra\">Navata destra<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Navata destra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=14\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Navata destra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=14\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg\/220px-Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg\/330px-Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/be\/Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg\/440px-Duomo_ME_2018_04_05_01.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"391\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption>Portale laterale destro.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<ul>\n<li>Prima campata: vuota.<\/li>\n<li>Seconda campata: vuota.<\/li>\n<li>Terza campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giovanni Battista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giovanni_Battista\">San Giovanni Battista<\/a>\u00a0di\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU126_39-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU126-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0opera del\u00a0<a title=\"1525\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1525\">1525<\/a>\u00a0commissionata da Giovanni Giacomo Campagna, unica statua e altare superstiti al bombardamento e incendio del 13 giugno\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a>.<\/li>\n<li>Quarta campata: ingresso laterale destro.<\/li>\n<li>Quinta campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giuda Taddeo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giuda_Taddeo\">San Giuda Taddeo<\/a>, la statua di\u00a0<a title=\"Mim\u00ec Maria Lazzaro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mim%C3%AC_Maria_Lazzaro\">Domenico Maria Lazzaro<\/a>\u00a0opera del\u00a0<a title=\"1948\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1948\">1948<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Ignazio Buceti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ignazio_Buceti\">Ignazio Buceti<\/a>\u00a0del XVIII secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Sesta campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Matteo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Matteo\">San Matteo<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giuseppe Ciocchetti (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giuseppe_Ciocchetti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giuseppe Ciocchetti<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Antonino Amato (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Antonino_Amato&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Antonino Amato<\/a>\u00a0del XVIII secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Settima campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giacomo minore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giacomo_minore\">San Giacomo minore<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Biagio Poidimani (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Biagio_Poidimani&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Biagio Poidimani<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Nicol\u00f2 Francesco Maffei (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nicol%C3%B2_Francesco_Maffei&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nicol\u00f2 Francesco Maffei<\/a>\u00a0del XVII secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceA_40-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceA-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Ottava campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tommaso apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tommaso_apostolo\">San Tommaso<\/a>, la statua di\u00a0<a title=\"Attilio Selva\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Attilio_Selva\">Attilio Selva<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Nicol\u00f2 Francesco Maffei (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nicol%C3%B2_Francesco_Maffei&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nicol\u00f2 Francesco Maffei<\/a>\u00a0del XVII secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceA_40-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceA-40\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>40<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Nona campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giacomo maggiore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giacomo_maggiore\">San Giacomo maggiore<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Enrico Tadolini (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Enrico_Tadolini&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Enrico Tadolini<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giulio Scalzo (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giulio_Scalzo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giulio Scalzo<\/a>\u00a0del XVI secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-42\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-42\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>42<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Decima campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Paolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Paolo\">San Paolo<\/a>, la statua di\u00a0<a title=\"Pietro Canonica\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Canonica\">Pietro Canonica<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Martino Montanini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Martino_Montanini\">Martino Montanini<\/a>\u00a0del XVI secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceB_43-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceB-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Undicesima campata: ingresso al vestibolo Museo del Tesoro. Portale della seconda met\u00e0 del secolo XVI, ai lati due formelle provenienti dall&#8217;Apostolato raffiguranti &#8220;<i>San Pietro che consegna il Vangelo a San Giacomo<\/i>&#8221; e l'&#8221;<i>Incredulit\u00e0 di San Tommaso<\/i>&#8220;. Di fronte, altro portale datato\u00a0<a title=\"1498\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1498\">1498<\/a>, ai lati del quale sono presenti altre due formelle cinquecentesche provenienti dall&#8217;Apostolato, raffiguranti rispettivamente la &#8220;<i>Caduta di San Paolo<\/i>&#8221; e il &#8220;<i>Martirio di San Giuda Taddeo<\/i>&#8220;.<\/li>\n<li>Dodicesima campata: Ottavo altare dedicato all'&#8221;<i>Assunta<\/i>&#8220;, statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"N. Richero (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=N._Richero&amp;action=edit&amp;redlink=1\">N. Richero<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Dedicato all&#8217;<a title=\"Assunzione di Maria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Assunzione_di_Maria\">Assunzione di Maria<\/a>, rifacimento del primitivo altare commissionato dalla famiglia\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Spatafora\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Spatafora\">Spatafora<\/a>\u00a0con una statua della\u00a0<i>Vergine<\/i>\u00a0del\u00a0<a title=\"1610\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1610\">1610<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0oggi nella nicchia dell&#8217;ancona \u00e8 collocata la statua della\u00a0<i>Vergine Assunta<\/i>\u00a0contornata da un fregio recante una serie di angeli osannanti.<\/li>\n<li>Tredicesima campata: Addossato alla parete interna sinistra il &#8220;<i>Monumento dei cinque Arcivescovi<\/i>&#8221; del\u00a0<a title=\"XV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XV_secolo\">XV secolo<\/a>, basamento in stile gotico con colonnine, archetti trilobati, capitelli fitoformi e fregi.\u00a0<a title=\"Sacello\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sacello\">Sacello<\/a>\u00a0eretto per ospitare il corpo dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Iacopo Tudeschi<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Galleria dell&#8217;Apostolato navata destra, visione e ordine dall&#8217;abside al prospetto principale:<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Sacello dei cinque Arcivescovi&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_4.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Duomo_ME_4.JPG\/240px-Duomo_ME_4.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Duomo_ME_4.JPG\/360px-Duomo_ME_4.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6c\/Duomo_ME_4.JPG\/480px-Duomo_ME_4.JPG 2x\" alt=\"&quot;Sacello dei cinque Arcivescovi&quot;\" width=\"160\" height=\"120\" data-file-width=\"4608\" data-file-height=\"3456\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Sacello dei cinque Arcivescovi<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Assunta&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_07.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Duomo_ME_07.JPG\/135px-Duomo_ME_07.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Duomo_ME_07.JPG\/202px-Duomo_ME_07.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/63\/Duomo_ME_07.JPG\/270px-Duomo_ME_07.JPG 2x\" alt=\"&quot;Assunta&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Assunta<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Paolo&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_06.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Duomo_ME_06.JPG\/135px-Duomo_ME_06.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Duomo_ME_06.JPG\/202px-Duomo_ME_06.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8e\/Duomo_ME_06.JPG\/270px-Duomo_ME_06.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Paolo&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Paolo<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Giacomo Maggiore&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_08.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_08.JPG\/135px-Duomo_ME_08.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_08.JPG\/202px-Duomo_ME_08.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_08.JPG\/270px-Duomo_ME_08.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Giacomo Maggiore&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Giacomo Maggiore<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Tommaso&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_05.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Duomo_ME_05.JPG\/135px-Duomo_ME_05.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Duomo_ME_05.JPG\/202px-Duomo_ME_05.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1e\/Duomo_ME_05.JPG\/270px-Duomo_ME_05.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Tommaso&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Tommaso<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Giacomo Minore&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_04.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Duomo_ME_04.JPG\/135px-Duomo_ME_04.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Duomo_ME_04.JPG\/202px-Duomo_ME_04.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Duomo_ME_04.JPG\/270px-Duomo_ME_04.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Giacomo Minore&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Giacomo Minore<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Matteo&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_03.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Duomo_ME_03.JPG\/135px-Duomo_ME_03.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Duomo_ME_03.JPG\/202px-Duomo_ME_03.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/bc\/Duomo_ME_03.JPG\/270px-Duomo_ME_03.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Matteo&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Matteo<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Giuda Taddeo&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_02.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_02.JPG\/135px-Duomo_ME_02.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_02.JPG\/202px-Duomo_ME_02.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_02.JPG\/270px-Duomo_ME_02.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Giuda Taddeo&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Giuda Taddeo<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Giovanni Battista&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_01.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Duomo_ME_01.JPG\/135px-Duomo_ME_01.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Duomo_ME_01.JPG\/202px-Duomo_ME_01.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dc\/Duomo_ME_01.JPG\/270px-Duomo_ME_01.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Giovanni Battista&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Giovanni Battista<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Navata_sinistra\">Navata sinistra<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Navata sinistra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=15\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Navata sinistra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=15\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_17.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Duomo_ME_17.JPG\/220px-Duomo_ME_17.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Duomo_ME_17.JPG\/330px-Duomo_ME_17.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f3\/Duomo_ME_17.JPG\/440px-Duomo_ME_17.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\n<figcaption><i>Cappella del Battistero<\/i>.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg\/220px-Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg\/330px-Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg\/440px-Duomo_ME_15_08_2018_03.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\n<figcaption>Portale del vano Sacrestia.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<ul>\n<li>Prima campata: vuota.<\/li>\n<li>Seconda campata: vuota.<\/li>\n<li>Terza campata: Altare di San Vittorio de Angelica,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF03_38-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF03-38\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>38<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU126_39-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU126-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0cittadino messinese e martire in\u00a0<a title=\"Sardegna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sardegna\">Sardegna<\/a>. Il rifacimento post bellico dello scultore\u00a0<a class=\"new\" title=\"Salvatore Cozzo (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Salvatore_Cozzo&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Salvatore Cozzo<\/a>\u00a0sostituisce l&#8217;opera di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Luca Villamaci (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Luca_Villamaci&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Luca Villamaci<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Quarta campata:\u00a0<a title=\"Battistero\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Battistero\">Battistero<\/a>\u00a0e Portale di\u00a0<a title=\"Rinaldo Bonanno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rinaldo_Bonanno\">Rinaldo Bonanno<\/a>\u00a0realizzato su disegni di\u00a0<a title=\"Polidoro da Caravaggio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Polidoro_da_Caravaggio\">Polidoro Caldara da Caravaggio<\/a>. Nella Cappella ricostruita nel\u00a0<a title=\"1962\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1962\">1962<\/a>\u00a0\u00e8 presente il\u00a0<a title=\"Fonte battesimale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fonte_battesimale\">fonte battesimale<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"XV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XV_secolo\">XV secolo<\/a>\u00a0a pianta ottagonale, decorato con tarsie marmoree e sorretto da colonnine cinquecentesche. L&#8217;ambiente, nel quale si accede tramite un\u00a0<a title=\"Rinascimento siciliano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rinascimento_siciliano\">portale rinascimentale<\/a>\u00a0con fini motivi ornamentali, \u00e8 dominato da un\u00a0<a title=\"Crocifisso\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Crocifisso\">crocifisso<\/a>\u00a0<a title=\"XVIII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVIII_secolo\">settecentesco<\/a>, collocato alle spalle del fonte battesimale.<sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Quinta campata: Altare di\u00a0<a title=\"Simone il Cananeo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Simone_il_Cananeo\">San Simone<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Emilio Martini (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Emilio_Martini&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Emilio Martini<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Vincenzo Tedeschi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Tedeschi\">Vincenzo Tedeschi<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1633\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1633\">1633<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Sesta campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Bartolomeo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Bartolomeo\">San Bartolomeo<\/a>, la statua di\u00a0<a title=\"Enzo Assenza\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Enzo_Assenza\">Enzo Assenza<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Vincenzo Tedeschi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vincenzo_Tedeschi\">Vincenzo Tedeschi<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1633\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1633\">1633<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Settima campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Filippo apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_apostolo\">San Filippo<\/a>, la statua di\u00a0<a title=\"Renato Marino Mazzacurati\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Renato_Marino_Mazzacurati\">Renato Marino Mazzacurati<\/a>\u00a0sostituisce quella della bottega del\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Calamech<\/a>\u00a0del XVI secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Ottava campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giovanni apostolo ed evangelista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_apostolo_ed_evangelista\">San Giovanni<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Giuseppe Ciocchetti (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giuseppe_Ciocchetti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giuseppe Ciocchetti<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Martino Montanini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Martino_Montanini\">Martino Montanini<\/a>\u00a0del XVI secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceB_43-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceB-43\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>43<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Nona campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Andrea apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_apostolo\">Sant&#8217;Andrea<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Riccardo Assanti (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Riccardo_Assanti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Riccardo Assanti<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a>\u00a0del XVI secolo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-46\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-46\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>46<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Decima campata: Altare di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Pietro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Pietro\">San Pietro<\/a>, la statua di\u00a0<a class=\"new\" title=\"Antonio Bonfiglio (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Antonio_Bonfiglio&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Antonio Bonfiglio<\/a>\u00a0sostituisce quella di\u00a0<a title=\"Giovanni Angelo Montorsoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Angelo_Montorsoli\">Giovanni Angelo Montorsoli<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1550\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1550\">1550c<\/a>., l&#8217;unica realizzata dall&#8217;artista dopo l&#8217;incarico conferito dal Senato Messinese.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-14\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Undicesima campata: ingresso laterale sinistro e sagrestia. La &#8220;<i>Cappella dei Canonici<\/i>&#8221; presenta un altare con bassorilievo marmoreo attribuito a\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>\u00a0raffigurante la\u00a0<i>Vergine che consegna la lettera all&#8217;ambasceria messinese<\/i>,<sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sulla parete destra, il ritratto di fra&#8217; Gregorio, opera di\u00a0<a title=\"Adolfo Romano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Adolfo_Romano\">Adolfo Romano<\/a>.<\/li>\n<li>Dodicesima campata: Altare del &#8220;<i>Redentore<\/i>&#8221; o del &#8220;<i>Cristo Risorto<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0In posizione speculare rispetto all&#8217;altare dell&#8217;Assunta vi \u00e8 quello del\u00a0<a title=\"Risurrezione di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Risurrezione_di_Ges%C3%B9\">Cristo Risorto<\/a>, ricostruzione di un altare del\u00a0<a title=\"1592\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1592\">1592<\/a>\u00a0dominata dalla statua del &#8220;<i>Cristo Benedicente<\/i>&#8220;<sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, in sostituzione di un\u00a0<i>Cristo Risorto<\/i>\u00a0attribuito alla mano di\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF04_41-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF04-41\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>41<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0o di\u00a0<a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a>, mentre l&#8217;architettura \u00e8 curata da\u00a0<a title=\"Giacomo Del Duca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Del_Duca\">Jacopo del Duca<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0L&#8217;altare era patrocinato dal cardinale\u00a0<a title=\"Pietro Isvalies\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_Isvalies\">Pietro Isvalies<\/a>\u00a0per poi passare alla famiglia di Federico Spatafora per la rimodulazione del\u00a0<a title=\"1592\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1592\">1592<\/a>. Sulla sinistra \u00e8 posizionato un bassorilievo raffigurante &#8220;<i>San Girolamo penitente<\/i>&#8221; attribuito a\u00a0<a title=\"Domenico Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Domenico_Gagini\">Domenico Gagini<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFF_22-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFF-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Tredicesima campata:\n<ul>\n<li>Monumento funebre dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Luigi Natoli (arcivescovo)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Natoli_(arcivescovo)\">Luigi Natoli<\/a>\u00a0opera di\u00a0<a title=\"Giuseppe Prinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Prinzi\">Giuseppe Prinzi<\/a>\u00a0opera del XIX secolo.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>Monumento funebre dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Francesco di Paola Villadecani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_di_Paola_Villadecani\">Francesco di Paola Villadicani<\/a>\u00a0opera di\u00a0<a title=\"Giuseppe Prinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Prinzi\">Giuseppe Prinzi<\/a>\u00a0opera del XIX secolo.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>A sinistra il busto di Monsignor\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Giovanni Retana<\/a>\u00a0e due putti testimonianza del monumento funebre composto da\u00a0<a title=\"Rinaldo Bonanno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rinaldo_Bonanno\">Rinaldo Bonanno<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Galleria dell&#8217;Apostolato navata sinistra, visione e ordine dal prospetto principale all&#8217;abside:<\/p>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Vittorio de Angelica&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Duomo_ME_15.JPG\/135px-Duomo_ME_15.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Duomo_ME_15.JPG\/202px-Duomo_ME_15.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/dd\/Duomo_ME_15.JPG\/270px-Duomo_ME_15.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Vittorio de Angelica&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Vittorio de Angelica<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Simone&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_18.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Duomo_ME_18.JPG\/135px-Duomo_ME_18.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Duomo_ME_18.JPG\/202px-Duomo_ME_18.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b7\/Duomo_ME_18.JPG\/270px-Duomo_ME_18.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Simone&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Simone<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Filippo&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_14.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Duomo_ME_14.JPG\/135px-Duomo_ME_14.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Duomo_ME_14.JPG\/202px-Duomo_ME_14.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f2\/Duomo_ME_14.JPG\/270px-Duomo_ME_14.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Filippo&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Filippo<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Giovanni Evangelista&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_12.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Duomo_ME_12.JPG\/135px-Duomo_ME_12.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Duomo_ME_12.JPG\/202px-Duomo_ME_12.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b1\/Duomo_ME_12.JPG\/270px-Duomo_ME_12.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Giovanni Evangelista&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Giovanni Evangelista<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Sant'Andrea&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_11.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_11.JPG\/135px-Duomo_ME_11.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_11.JPG\/202px-Duomo_ME_11.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d6\/Duomo_ME_11.JPG\/270px-Duomo_ME_11.JPG 2x\" alt=\"&quot;Sant'Andrea&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Sant&#8217;Andrea<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Pietro&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_16.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Duomo_ME_16.JPG\/135px-Duomo_ME_16.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Duomo_ME_16.JPG\/202px-Duomo_ME_16.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/6a\/Duomo_ME_16.JPG\/270px-Duomo_ME_16.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Pietro&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Pietro<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;San Girolamo&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_1.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Duomo_ME_1.JPG\/135px-Duomo_ME_1.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Duomo_ME_1.JPG\/202px-Duomo_ME_1.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/80\/Duomo_ME_1.JPG\/270px-Duomo_ME_1.JPG 2x\" alt=\"&quot;San Girolamo&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>San Girolamo<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Il Redentore&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_10.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Duomo_ME_10.JPG\/135px-Duomo_ME_10.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Duomo_ME_10.JPG\/202px-Duomo_ME_10.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Duomo_ME_10.JPG\/270px-Duomo_ME_10.JPG 2x\" alt=\"&quot;Il Redentore&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Il Redentore<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Monumento a Natoli&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_6.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Duomo_ME_6.JPG\/135px-Duomo_ME_6.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Duomo_ME_6.JPG\/202px-Duomo_ME_6.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/2a\/Duomo_ME_6.JPG\/270px-Duomo_ME_6.JPG 2x\" alt=\"&quot;Monumento a Natoli&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Monumento a Natoli<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"&quot;Monumento a Villadecani&quot;\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_5.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_5.JPG\/135px-Duomo_ME_5.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_5.JPG\/202px-Duomo_ME_5.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_5.JPG\/270px-Duomo_ME_5.JPG 2x\" alt=\"&quot;Monumento a Villadecani&quot;\" width=\"90\" height=\"120\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">&#8220;<i>Monumento a Villadecani<\/i>&#8220;<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Braccio_transetto_destro\">Braccio transetto destro<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Braccio transetto destro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=16\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Braccio transetto destro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=16\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_3.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_3.JPG\/220px-Duomo_ME_3.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_3.JPG\/330px-Duomo_ME_3.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/3\/37\/Duomo_ME_3.JPG\/440px-Duomo_ME_3.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\n<figcaption>Absidiola di San Placido.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg\/220px-Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg\/330px-Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b9\/Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg\/440px-Duomo_ME_2018_01_31_01.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"391\" data-file-width=\"1046\" data-file-height=\"1859\" \/><\/a>\n<figcaption>Cappella della Piet\u00e0.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>Nel tratto del\u00a0<a title=\"Transetto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Transetto\">transetto<\/a>\u00a0in prossimit\u00e0 dell&#8217;<a title=\"Abside\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Abside\">abside<\/a>\u00a0laterale destra si trova il monumento funerario dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Guidotto de Abbiate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Guidotto_de_Abbiate\">Guidotto de Abbiate<\/a>, insigne opera del senese\u00a0<a title=\"Goro di Gregorio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Goro_di_Gregorio\">Goro di Gregorio<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1333\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1333\">1333<\/a>; di particolare interesse sono i quattro pannelli a rilievo con influssi di scuola pisana, da sinistra: &#8220;<i>Annunciazione<\/i>&#8220;, &#8220;<i>Nativit\u00e0<\/i>&#8220;, &#8220;<i>Flagellazione<\/i>&#8220;, &#8220;<i>Crocifissione<\/i>&#8220;. Di fronte ad esso, dietro la consolle dell&#8217;organo \u00e8 collocato il monumento dell&#8217;arcivescovo monsignore\u00a0<a title=\"Richard Palmer\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Palmer\">Richard Palmer<\/a>\u00a0proveniente dalla\u00a0<a title=\"Cattedrale di San Nicol\u00f2 all'Arcivescovado\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_San_Nicol%C3%B2_all%27Arcivescovado\">cattedrale di San Nicol\u00f2 all&#8217;Arcivescovado<\/a>, la cui lastra tombale, di gusto bizantino, fu scolpita nel\u00a0<a title=\"1195\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1195\">1195<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Braccio_transetto_sinistro\">Braccio transetto sinistro<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Braccio transetto sinistro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=17\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Braccio transetto sinistro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=17\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Nella testata del transetto sinistro, sotto la\u00a0<a title=\"Cantoria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cantoria\">cantoria<\/a>, vi sono tre monumenti funebri: al centro quello dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Antonio La Lignamine<\/a>\u00a0o\u00a0<i>Cappella della Piet\u00e0<\/i>, opera di\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>, realizzato tra il\u00a0<a title=\"1504\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1504\">1504<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"1530\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1530\">1530<\/a>;<sup id=\"cite_ref-48\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-48\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>48<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0a destra il moderno monumento dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Francesco Fasola\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Fasola\">Francesco Fasola<\/a>\u00a0(<a title=\"XX secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XX_secolo\">XX secolo<\/a>), con al centro la sua immagine in uno scudo bronzeo; a sinistra quello dell&#8217;Arcivescovo monsignor\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Biagio Proto<\/a>\u00a0(<a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>).<\/p>\n<ul>\n<li><i>Cappella della Madonna del Soccorso<\/i>\u00a0o\u00a0<i>Cappella della Madonna della Piet\u00e0<\/i>, infine denominata\u00a0<i>Cappella della Madonna della Pace<\/i>\u00a0in virt\u00f9 della concordia stabilitasi fra nobili e popolani dopo aspre e intestine contese, grazie alla mediazione della figura vescovile. Gli iniziali accordi tra l&#8217;alto prelato e lo scultore\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>\u00a0prevedevano la realizzazione di una sepoltura recante sul coperchio del sepolcro la figura giacente del committente in abiti pontificali. L&#8217;arco marmoreo incassato a muro recava decorazioni rappresentanti l&#8217;<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangelo Gabriele\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangelo_Gabriele\">Angelo Annunciante<\/a><\/i>\u00a0e la\u00a0<i><a title=\"Annunciazione\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Annunciazione\">Vergine Annunciata<\/a><\/i>\u00a0fra ricchi ornati e rosoni. Le tre nicchie che componevano il manufatto ospitavano la scultura della\u00a0<i><a title=\"Piet\u00e0 (arte)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Piet%C3%A0_(arte)\">Madonna con il Cristo morto<\/a><\/i>\u00a0sulle ginocchia (la\u00a0<i><a title=\"Piet\u00e0 (arte)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Piet%C3%A0_(arte)\">Piet\u00e0<\/a><\/i>) delimitata dalle figure di\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"San Pietro Apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Pietro_Apostolo\">San Pietro Apostolo<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Sant'Antonio di Padova\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sant%27Antonio_di_Padova\">Sant&#8217;Antonio di Padova<\/a><\/i>. Sulla sommit\u00e0 dell&#8217;arco ricco di fregi l&#8217;altorilievo raffigurante la primitiva titolare\u00a0<i><a title=\"Beata Vergine Maria del Soccorso\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Beata_Vergine_Maria_del_Soccorso\">Vergine del Soccorso<\/a><\/i>\u00a0nell&#8217;atto di percuotere il\u00a0<i><a title=\"Diavolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diavolo\">Diavolo<\/a><\/i>\u00a0con una mazza, e, simmetricamente disposte, le raffigurazioni genuflesse di\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Sant'Antonio di Padova\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sant%27Antonio_di_Padova\">Sant&#8217;Antonio di Padova<\/a><\/i>\u00a0e dello stesso arcivescovo\u00a0<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">La Lignanime<\/a><\/i>. Solo nel 1530 il manufatto \u00e8 portato a compimento. Completamento e decorazioni verosimilmente eseguite da\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>, che nel lungo frangente temporale aveva assunto l&#8217;incarico di capomastro della \u00ab<a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#La_Maramma_o_%C2%ABFabbrica_del_Duomo%C2%BB\">Fabbrica del Duomo<\/a>\u00bb. L&#8217;opera subisce le offese del\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1783\">terremoto della Calabria meridionale del 1783<\/a>, \u00e8 ricomposta in seguito alle distruzioni del\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina del 1908<\/a>. Ci\u00f2 che \u00e8 scampato alla furia dell&#8217;incendio del 13 giugno 1943 causato dai bombardamenti alleati, \u00e8 stato sapientemente riassemblato e integrato. I bassorilievi con storie della\u00a0<i><a title=\"Passione di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Passione_di_Ges%C3%B9\">Passione di Ges\u00f9<\/a><\/i>\u00a0fanno cornice alla figura dell&#8217;arcivescovo giacente, l&#8217;arco e le nicchie sono stati ricostruiti decorandoli con arabeschi, grottesche, figure e soggetti fitomorfi ispirati alla primitiva commissione.<sup id=\"cite_ref-49\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-49\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>49<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-50\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-50\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>50<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"itwiki-template-citazione\">\n<div class=\"itwiki-template-citazione-singola\">\n<p>\u00ab&#8221;<i>D. O .M. ANTONIVS A LIGNAMINE DE RVVERE, CIVIS ET ARCHIEPISCOPVS MESSANENSIS, ALM\u00c6 DEIPAR\u00c6 VIRGINI MARI\u00c6 DE PACE DIVOQVE ANTONIO DE PADVA HOC SACELLVM ET ARAM CVM DOTE DICAVIT ANNO DOMINI MDXXX.<\/i>&#8220;\u00bb<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Sul pilastro in prossimit\u00e0 della navata centrale trova collocazione, invece, il monumento funerario dell&#8217;arcivescovo mons.\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Pietro Bellorado<\/a>\u00a0(opera di\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1513\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1513\">1513<\/a>), con la raffigurazione delle\u00a0<a title=\"Virt\u00f9 teologali\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Virt%C3%B9_teologali\">Virt\u00f9 teologali<\/a>\u00a0in tre\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Nicchie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Nicchie\">nicchie<\/a>. Di fronte ad esso vi \u00e8 quello dell&#8217;arcivescovo mons.\u00a0<a title=\"Angelo Paino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Paino\">Angelo Paino<\/a>\u00a0(morto nel\u00a0<a title=\"1967\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1967\">1967<\/a>), opera di M. Lucerna e di A. Indelicato.<\/p>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Messina,_cattedrale,_interno_03.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG\/220px-Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG\/330px-Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ed\/Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG\/440px-Messina%2C_cattedrale%2C_interno_03.JPG 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>L&#8217;abside maggiore con il Cristo seduto sul trono (Deesis).<\/figcaption>\n<\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Absidiola_destra\">Absidiola destra<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Absidiola destra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=18\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Absidiola destra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=18\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>L&#8217;abside, dedicata a san Placido,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU129_52-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU129-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0compatrono della citt\u00e0, contiene l&#8217;<a title=\"Altare\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altare\">altare<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"Ciborio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ciborio\">ciborio<\/a>\u00a0rifatti a imitazione di quelli\u00a0<a title=\"Barocco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Barocco\">barocchi<\/a>, con putti bronzei del fiorentino\u00a0<a title=\"Innocenzo Mangani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Innocenzo_Mangani\">Innocenzo Mangani<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>. Nel catino vi \u00e8 il\u00a0<a title=\"Mosaico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mosaico\">mosaico<\/a>\u00a0restaurato raffigurante\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giovanni evangelista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giovanni_evangelista\">san Giovanni evangelista<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0fra i santi\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Nicola\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Nicola\">Nicola<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Mena di Costantinopoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mena_di_Costantinopoli\">Mena di Costantinopoli<\/a>\u00a0e le figure di re\u00a0<a title=\"Ludovico di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ludovico_di_Sicilia\">Ludovico di Sicilia<\/a>\u00a0e di suo zio e suo tutore\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Giovanni d'Aragona (1317-1348)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_d%27Aragona_(1317-1348)\">Giovanni d&#8217;Aragona<\/a>\u00a0duca di Randazzo.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Absidiola_sinistra\">Absidiola sinistra<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Absidiola sinistra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=19\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Absidiola sinistra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=19\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>L&#8217;abside assume la funzione di cappella del\u00a0<a title=\"Corpus Domini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corpus_Domini\">Santissimo Sacramento<\/a>\u00a0e delle\u00a0<a title=\"Reliquia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Reliquia\">Reliquie<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF10_53-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF10-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Accoglie un\u00a0<a title=\"Ciborio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ciborio\">ciborio<\/a>\u00a0e l&#8217;<a title=\"Altare\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altare\">altare<\/a>\u00a0rifatti su disegno di quelli\u00a0<a title=\"Barocco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Barocco\">barocchi<\/a>\u00a0opera di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Jacopo Del Duca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Jacopo_Del_Duca\">Jacopo Del Duca<\/a>\u00a0e un grande\u00a0<a title=\"Mosaico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mosaico\">mosaico<\/a>\u00a0originale del\u00a0<a title=\"XIV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIV_secolo\">XIV secolo<\/a><sup id=\"cite_ref-55\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-55\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>55<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0con le figure della\u00a0<a title=\"Theot\u00f3kos\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Theot%C3%B3kos\">Vergine Theot\u00f3kos<\/a>, le sante\u00a0<a title=\"Sant'Agata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sant%27Agata\">Agata<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Lucia di Siracusa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Lucia_di_Siracusa\">Lucia<\/a>\u00a0con gli arcangeli\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangelo Michele\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangelo_Michele\">Michele<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangelo Gabriele\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangelo_Gabriele\">Gabriele<\/a>, sotto la cui protezione si genuflettono le regine\u00a0<a title=\"Eleonora d'Angi\u00f2\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Eleonora_d%27Angi%C3%B2\">Eleonora d&#8217;Angi\u00f2<\/a>\u00a0ed\u00a0<a title=\"Elisabetta di Carinzia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Elisabetta_di_Carinzia\">Elisabetta di Carinzia<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>\u00c8 l&#8217;unico mosaico del duomo sopravvissuto alle varie distruzioni. Nel sottarco sono raffigurate otto sante vergini. L&#8217;abside presenta una ricca decorazione a stucco, realizzata nel\u00a0<a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">XVI secolo<\/a>\u00a0su disegno di\u00a0<a title=\"Giacomo Del Duca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Del_Duca\">Jacopo del Duca<\/a>. Sopra la fascia del basamento angeli a tutto tondo reggono canestri di frutta, al livello superiore tondi marmorei racchiudono busti a rilievo di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Profeti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Profeti\">Profeti<\/a>\u00a0e di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Evangelisti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Evangelisti\">Evangelisti<\/a>. Dietro l&#8217;altare settecentesco si trova la Cappella delle sante reliquie.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Abside_maggiore\">Abside maggiore<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Abside maggiore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=20\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Abside maggiore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=20\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:ME_Duomo_2013.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/22\/ME_Duomo_2013.jpg\/220px-ME_Duomo_2013.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/22\/ME_Duomo_2013.jpg\/330px-ME_Duomo_2013.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/22\/ME_Duomo_2013.jpg\/440px-ME_Duomo_2013.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"294\" data-file-width=\"1535\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption><i><a title=\"Deesis\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Deesis\">Deesis<\/a><\/i>.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>L&#8217;abside maggiore \u00e8 introdotta da una bella gradinata marmorea ad intarsio.<sup id=\"cite_ref-56\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-56\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>56<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Altar maggiore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Altar_maggiore\">Altare maggiore<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Ciborio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ciborio\">ciborio<\/a>,<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0anch&#8217;essi riccamente intarsiati, sono sormontati da un\u00a0<a title=\"Baldacchino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Baldacchino\">baldacchino<\/a>\u00a0in\u00a0<a title=\"Rame\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rame\">rame<\/a>\u00a0dorato (iniziato nel\u00a0<a title=\"1628\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1628\">1628<\/a>\u00a0su progetto di\u00a0<a title=\"Simone Gull\u00ec\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Simone_Gull%C3%AC\">Simone Gull\u00ec<\/a>\u00a0e portato a termine da\u00a0<a title=\"Guarino Guarini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Guarino_Guarini\">Guarino Guarini<\/a>)<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF11_57-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF11-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-51_58-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-51-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0particolarmente sontuoso per la ricchezza di elementi ornamentali (festoni, volute, raggiere e nimbi), ispirato alla profusione di marmi policromi arricchiti di\u00a0<a title=\"Agata (minerale)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Agata_(minerale)\">agate<\/a>,\u00a0<a title=\"Alabastro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alabastro\">alabastri<\/a>,\u00a0<a title=\"Ametista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ametista\">ametiste<\/a>,\u00a0<a title=\"Avventurina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Avventurina\">avventurine<\/a>,\u00a0<a title=\"Calcedonio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Calcedonio\">calcedoni<\/a>,\u00a0<a title=\"Corniola\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corniola\">corniole<\/a>,\u00a0<a title=\"Diaspro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diaspro\">diaspri<\/a>,\u00a0<a title=\"Eliotropio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Eliotropio\">elitropie<\/a>,\u00a0<a title=\"Lapislazzuli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Lapislazzuli\">lapislazzuli<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Quarzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Quarzi\">quarzi<\/a>,\u00a0<a title=\"Onice\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Onice\">sardoniche<\/a>, come nella primitiva realizzazione.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF10_53-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF10-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0In una elegante cornice al centro vi \u00e8 l&#8217;immagine della\u00a0<a title=\"Madonna della Lettera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Madonna_della_Lettera\">Madonna della Lettera<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF10_53-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF10-53\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>53<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0(patrona della citt\u00e0) di\u00a0<a title=\"Adolfo Romano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Adolfo_Romano\">Adolfo Romano<\/a><sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0in sostituzione dell&#8217;antica e venerata ma, distrutta, icona lignea realizzata secondo tradizione dall&#8217;evangelista\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Luca evangelista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Luca_evangelista\">San Luca<\/a>, ricoperta da una preziosa &#8220;manta&#8221; argentea, che viene sostituita da quella preziosissima d&#8217;oro e pietre preziose nelle ricorrenze festive, opera seicentesca di\u00a0<a title=\"Innocenzo Mangani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Innocenzo_Mangani\">Innocenzo Mangani<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF11_57-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF11-57\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>57<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-51_58-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-51-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Nel\u00a0<a title=\"Mosaico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mosaico\">mosaico<\/a>\u00a0(l&#8217;originale era del\u00a0<a title=\"XIV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIV_secolo\">XIV secolo<\/a>) sono rappresentati: la figura di Cristo in trono fra gli\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangeli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangeli\">arcangeli<\/a>\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangelo Michele\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangelo_Michele\">Michele<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcangelo Gabriele\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcangelo_Gabriele\">Gabriele<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0in senso orario da destra: la figura della\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Vergine Maria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vergine_Maria\">Vergine Maria<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0del re\u00a0<a title=\"Federico III di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Federico_III_di_Sicilia\">Federico III di Sicilia<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, di suo figlio re\u00a0<a title=\"Pietro II di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_II_di_Sicilia\">Pietro II di Sicilia<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Guidotto De Abbiate<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0e di\u00a0<a title=\"Giovanni Battista\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Battista\">San Giovanni Battista<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Nell&#8217;altare postconciliare\u00a0<i>versus populum<\/i>\u00a0\u00e8 inglobato un prezioso\u00a0<a title=\"Paliotto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Paliotto\">paliotto<\/a>\u00a0d&#8217;argento lavorato a bulino, eseguito nel\u00a0<a title=\"1701\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1701\">1701<\/a>\u00a0da\u00a0<a class=\"new\" title=\"Pietro Juvarra (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pietro_Juvarra&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pietro<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"new\" title=\"Francesco Juvarra (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Francesco_Juvarra&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Francesco Juvarra<\/a>, rispettivamente padre e fratello del grande architetto\u00a0<a title=\"Filippo Juvarra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Filippo_Juvarra\">Filippo Juvarra<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Esso raffigura la Madonna nell&#8217;atto di consegnare la Lettera agli Ambasciatori messinesi; ai due lati, fastose figure simboliche della\u00a0<i><a title=\"Fede\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fede\">Fede<\/a><\/i>\u00a0e della\u00a0<i><a title=\"Fortezza\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fortezza\">Fortezza<\/a><\/i>\u00a0contornate da fregi, cornici di bronzo dorato e puttini a tutto tondo. L&#8217;opera, autentico capolavoro d&#8217;oreficeria, testimonia l&#8217;alto livello di abilit\u00e0 e di dignit\u00e0 artistica raggiunto dagli argentieri messinesi, fra i pi\u00f9 celebrati in Europa a cavallo del XVI e XVII secolo.<\/p>\n<p>Nell&#8217;arco trionfale si trova il mosaico realizzato su bozzetto e progetto dell&#8217;artista\u00a0<a title=\"Giulio Aristide Sartorio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giulio_Aristide_Sartorio\">Giulio Aristide Sartorio<\/a>\u00a0del 1930-1931. Il mosaico raffigura Cristo, ispirato alla figura del &#8220;<i>Salvator Mundi<\/i>&#8221; dipinta da\u00a0<a title=\"Salvator mundi (Antonello da Messina)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Salvator_mundi_(Antonello_da_Messina)\">Antonello da Messina<\/a>\u00a0nel\u00a0<a title=\"1465\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1465\">1465<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"1475\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1475\">1475<\/a>\u00a0ed oggi conservata alla\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"National Gallery di Londra\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/National_Gallery_di_Londra\">National Gallery di Londra<\/a>, tra san Luca e Antonello da Messina.<sup id=\"cite_ref-60\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-60\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>60<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Il mosaico, in smalti ed ori veneziani, \u00e8 stato realizzato in occasione del Giubileo del 2000, eseguito dall&#8217;artista\u00a0<a class=\"new\" title=\"Plinio Missina (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Plinio_Missina&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Plinio Missina<\/a>.<\/p>\n<p>Sulla destra, sotto l&#8217;arco trionfale, vi \u00e8 la grande cattedra, preceduta da un&#8217;ampia scalinata. Il primitivo\u00a0<a title=\"Coro (mobilio)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Coro_(mobilio)\">coro<\/a>\u00a0intagliato e intarsiato risaliva al 1540.<sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-51_58-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-51-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div>\n<p><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/07\/Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_12.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_05.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e9\/Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_08.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3377\" data-file-height=\"4503\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/62\/Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_06.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/57\/Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_07.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_04.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3377\" data-file-height=\"4503\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg\/130px-Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg\/195px-Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg\/260px-Duomo_ME_15_08_2018_11.jpg 2x\" width=\"130\" height=\"173\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\" \/><\/a><br \/><i>Arco trionfale e abside, Cappella della Pace, Cappella del Santissimo Sacramento, Altare maggiore, Cappella di San Placido, Iscrizione di Costanza d&#8217;Altavilla, Navata centrale.<\/i><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Kathedrale_von_Messina_Altarraum@_20171018_02.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg\/220px-Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg\/330px-Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/c\/cc\/Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg\/440px-Kathedrale_von_Messina_Altarraum%40_20171018_02.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"301\" data-file-width=\"3217\" data-file-height=\"4405\" \/><\/a>\n<figcaption>Edicola e manta.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Cattedrale_ME_2013.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Cattedrale_ME_2013.jpg\/220px-Cattedrale_ME_2013.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Cattedrale_ME_2013.jpg\/330px-Cattedrale_ME_2013.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f6\/Cattedrale_ME_2013.jpg\/440px-Cattedrale_ME_2013.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Madonna della Lettera e manta.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<div class=\"mw-heading mw-heading4\">\n<h4 id=\"Organo_a_canne\">Organo a canne<\/h4>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Organo a canne\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=21\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Organo a canne\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=21\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>L&#8217;<a title=\"Organo (strumento musicale)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Organo_(strumento_musicale)\">organo<\/a>\u00a0della cattedrale \u00e8 il secondo pi\u00f9 grande d&#8217;Italia (il primo \u00e8 quello del\u00a0<a title=\"Duomo di Milano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Milano\">duomo di Milano<\/a>), uno dei pi\u00f9 grandi in Europa<sup id=\"cite_ref-61\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-61\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>61<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>, con 5 tastiere, 170 registri, 16.000 canne.<sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0\u00c8 opera della ditta\u00a0<a title=\"Tamburini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tamburini\">Tamburini<\/a>\u00a0di\u00a0<a title=\"Crema (Italia)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Crema_(Italia)\">Crema<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1948\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1948\">1948<\/a>\u00a0e ne sostituisce un altro, costruito dalla stessa ditta nel\u00a0<a title=\"1930\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1930\">1930<\/a>, andato perduto durante i bombardamenti del\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a>. Le canne sono collocate in 6 distinti corpi:<\/p>\n<ul>\n<li>l&#8217;<i>Organo Positivo<\/i>\u00a0(I tastiera) nel transetto settentrionale (cantoria di destra);<\/li>\n<li>il\u00a0<i>Grand&#8217;Organo<\/i>\u00a0e il\u00a0<i>Recitativo Espressivo<\/i>\u00a0(II e III tastiera) sulla cantoria del transetto meridionale;<\/li>\n<li>l&#8217;<i>Organo Corale<\/i>\u00a0(II tastiera) dietro l&#8217;altar maggiore, nell&#8217;<a title=\"Abside\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Abside\">abside<\/a>\u00a0centrale;<\/li>\n<li>l&#8217;<i>Organo Solo<\/i>\u00a0(IV tastiera) nell&#8217;intercapedine sopra l&#8217;arco trionfale, con canneggio sia sulla navata centrale, sia sul\u00a0<a title=\"Transetto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Transetto\">transetto<\/a>;<\/li>\n<li>l&#8217;<i>Organo Eco<\/i>\u00a0(V tastiera) sopra una piccola cantoria in controfacciata;<\/li>\n<li>il\u00a0<i>Pedale<\/i>\u00a0\u00e8 suddiviso fra il corpo del Grand&#8217;Organo e un corpo a parte, sulla cantoria di sinistra del transetto settentrionale;<\/li>\n<\/ul>\n<p>La consolle, con cinque tastiere e\u00a0<a title=\"Pedaliera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pedaliera\">pedaliera concavo-radiale<\/a>\u00a0\u00e8 generalmente collocata nel transetto meridionale, in prossimit\u00e0 dell&#8217;altar maggiore post-conciliare<sup id=\"cite_ref-62\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-62\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>62<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Tesoro_del_duomo\">Tesoro del duomo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Tesoro del duomo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=22\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Tesoro del duomo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=22\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg\/220px-Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg\/330px-Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5f\/Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg\/440px-Duomo_ME_2018_01_31_02.jpg 2x\" width=\"220\" height=\"124\" data-file-width=\"1920\" data-file-height=\"1080\" \/><\/a>\n<figcaption>Bifore\u00a0<i>Sale Tesoro<\/i>, lato esterno destro.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Vetrinetesoro.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/00\/Vetrinetesoro.jpg\/220px-Vetrinetesoro.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/0\/00\/Vetrinetesoro.jpg 1.5x\" width=\"220\" height=\"195\" data-file-width=\"268\" data-file-height=\"237\" \/><\/a>\n<figcaption>Particolare degli spazi espositivi del tesoro.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_01.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8c\/Duomo_ME_2014_01.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_01.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8c\/Duomo_ME_2014_01.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_01.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/8c\/Duomo_ME_2014_01.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_01.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Altare maggiore.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_02.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Duomo_ME_2014_02.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_02.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Duomo_ME_2014_02.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_02.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/68\/Duomo_ME_2014_02.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_02.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Abside.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_03.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_03.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_03.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_03.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_03.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption><i>San Giovanni Battista<\/i>, statua.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_04.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Duomo_ME_2014_04.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Duomo_ME_2014_04.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/ff\/Duomo_ME_2014_04.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_04.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Navata centrale e tetto ligneo.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_05.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Duomo_ME_2014_05.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_05.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Duomo_ME_2014_05.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_05.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/79\/Duomo_ME_2014_05.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_05.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Navata centrale e pavimentazione.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_06.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Duomo_ME_2014_06.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_06.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Duomo_ME_2014_06.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_06.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e3\/Duomo_ME_2014_06.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_06.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Dettaglio capriate.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_07.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_07.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_07.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_07.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_07.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Duomo_ME_2014_07.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_07.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Dettaglio capriate.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_08.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duomo_ME_2014_08.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_08.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duomo_ME_2014_08.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_08.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a5\/Duomo_ME_2014_08.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_08.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Capriate lignee.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2014_12.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Duomo_ME_2014_12.jpg\/170px-Duomo_ME_2014_12.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Duomo_ME_2014_12.jpg\/255px-Duomo_ME_2014_12.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Duomo_ME_2014_12.jpg\/340px-Duomo_ME_2014_12.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"227\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"2048\" \/><\/a>\n<figcaption>Portale gotico.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>Il tesoro del duomo di\u00a0<a title=\"Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Messina\">Messina<\/a>\u00a0\u00e8 custodito ed esposto nel corpo aggiunto sulla fiancata Sud del tempio, porzione di edificio contraddistinta da sei bellissime\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Bifore\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Bifore\">bifore<\/a>\u00a0contornate dai eleganti rilievi, accanto, il portale laterale d&#8217;ingresso che si apre sotto un poderoso arco acuto di ispirazione arabo &#8211; normanna.<\/p>\n<p>La ricchissima raccolta consta di preziosi oggetti di culto appartenuti alla cattedrale sin dal\u00a0<a title=\"Medioevo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Medioevo\">Medioevo<\/a>, in massima parte argenteria, opera della rinomata scuola orafa messinese.<\/p>\n<p>Il pezzo pi\u00f9 prezioso del tesoro \u00e8 la cosiddetta &#8220;Manta d&#8217;oro&#8221;. Essa si richiama all&#8217;uso molto comune in Oriente e in Russia di coprire le immagini sacre con vesti di argento e d&#8217;oro, in modo da lasciare scoperti soltanto il viso e le mani. La Manta d&#8217;oro, adoperata soltanto nelle grandi feste, \u00e8 opera dell&#8217;orafo fiorentino\u00a0<a title=\"Innocenzo Mangani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Innocenzo_Mangani\">Innocenzo Mangani<\/a>, che la esegu\u00ec per incarico del Senato messinese completandola nel\u00a0<a title=\"1668\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1668\">1668<\/a>. \u00c8 tutta d&#8217;oro finemente cesellato con motivi floreali e geometrici. Alla preziosit\u00e0 della materia e del lavoro si sono aggiunti nei secoli numerosi doni di diamanti, rubini, zaffiri e altre pietre preziose, offerti come ex voto da parte di sovrani, vescovi, gentildonne e umili popolani.<\/p>\n<p>Altri pezzi preziosi sono:<\/p>\n<ul>\n<li>Braccio reliquiario di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Marziano di Siracusa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Marziano_di_Siracusa\">San Marciano<\/a>, primo vescovo di\u00a0<a title=\"Siracusa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Siracusa\">Siracusa<\/a>, donato dal vescovo\u00a0<a title=\"Richard Palmer\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Palmer\">Richard Palmer<\/a>\u00a0nel\u00a0<a title=\"XII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XII_secolo\">XII secolo<\/a>.<\/li>\n<li>Reliquiario del Sacro Capello di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Maria, madre di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Maria,_madre_di_Ges%C3%B9\">Maria<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"XIV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIV_secolo\">XIV secolo<\/a>, contenente il capello con il quale, secondo la tradizione, la Madonna leg\u00f2 il rotolo della Lettera inviata ai messinesi.<\/li>\n<li>Reliquiario di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Nicola\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Nicola\">san Nicola<\/a>, in argento a forma di braccio benedicente, del\u00a0<a title=\"XV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XV_secolo\">XV secolo<\/a>.<\/li>\n<li>Reliquiario di\u00a0<a title=\"Paolo di Tarso\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Paolo_di_Tarso\">san Paolo<\/a>, in argento, anch&#8217;esso a forma di braccio, risalente al\u00a0<a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>.<\/li>\n<li>Reliquiario di san Giacomo, in argento, a forma di braccio.<\/li>\n<li>Calice d&#8217;argento dorato del\u00a0<a title=\"XIV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIV_secolo\">XIV secolo<\/a>.<\/li>\n<li>Calice d&#8217;argento dorato, dono dell&#8217;arcivescovo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Filippo Crispo<\/a>\u00a0(morto nel\u00a0<a title=\"1402\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1402\">1402<\/a>).<\/li>\n<li>Pigna in cristallo di rocca, lampada d&#8217;<a title=\"Storia della Sicilia islamica\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Storia_della_Sicilia_islamica\">epoca araba<\/a>. Serviva per contenere le reliquie della Madonna nelle processioni. \u00c8 da ricordare che la maggior parte delle reliquie che possiede la citt\u00e0 di Messina fino al 1435 furono custodite segretamente nella citt\u00e0 di\u00a0<a title=\"Capizzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Capizzi\">Capizzi<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"XIV secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XIV_secolo\">XIV secolo<\/a>,\u00a0<i>Madonna del Graffeo<\/i>, dipinto su tavola raffigurante la Vergine col Bambino e la Lettera, opera donata da\u00a0<a class=\"new\" title=\"Luciano Foti (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Luciano_Foti&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Luciano Foti<\/a>, proveniente dalla\u00a0<a title=\"Chiesa di Santa Maria del Graffeo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_Santa_Maria_del_Graffeo\">chiesa di Santa Maria del Graffeo<\/a>.<sup id=\"cite_ref-63\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-63\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>63<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1670\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1670\">1670<\/a>,\u00a0<i>Santa Rosalia<\/i>, statua argentea, opera documentata.<sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-56_64-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-56-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1629\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1629\">1629<\/a>,\u00a0<i>Sant&#8217;Alberto<\/i>, statua argentea, opera documentata.<sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-56_64-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-56-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1613\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1613\">1613<\/a>,\u00a0<i>Reliquiario<\/i>, cassa argentea, opera documentata per la custodia dei resti di San Placido.<sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-56_64-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-56-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"San Giovanni Crisostomo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Giovanni_Crisostomo\">San Giovanni Crisostomo<\/a><\/i>, mezzo busto argenteo, reliquiario.<\/li>\n<li><i><a title=\"Bartolomeo di Simeri\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Bartolomeo_di_Simeri\">San Bartolomeo di Simeri<\/a><\/i>, mezzo busto argenteo, reliquiario.<\/li>\n<li><i><a title=\"Placido (monaco)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Placido_(monaco)\">San Placido Monaco<\/a><\/i>\u00a0e Compagni Martiri, palmette argentee, reliquiari.<\/li>\n<li><i><a class=\"mw-redirect\" title=\"Gregorio Magno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Gregorio_Magno\">San Gregorio Magno<\/a><\/i>, palmetta argentea, reliquiario.<\/li>\n<li><i>San Clemente<\/i>, palmetta argentea, reliquiario.<\/li>\n<li><i><a title=\"Onofrio (anacoreta)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Onofrio_(anacoreta)\">Sant&#8217;Onofrio<\/a><\/i>, palmetta argentea, reliquiario.<\/li>\n<li><i><a title=\"San Sebastiano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Sebastiano\">San Sebastiano<\/a><\/i>, braccio argenteo, reliquiario.<\/li>\n<li><i>Sant&#8217;Alfio, Cirino e Filadelfio<\/i>, fratelli martiri, reliquiari argentei contenenti le calotte craniche.<\/li>\n<li><i>San Vittorio de Angelica<\/i>, reliquiari argentei contenenti numerosi frammenti ossei.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Sacrestia\">Sacrestia<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Sacrestia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=23\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Sacrestia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=23\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Nella primitiva\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sacrestia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sacrestia\">sacrestia<\/a><sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sono documentati i dipinti raffiguranti l&#8217;<i>Assunta<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Salvo d'Antonio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Salvo_d%27Antonio\">Salvo d&#8217;Antonio<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0le\u00a0<i>Nozze di Cana<\/i>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0la\u00a0<i>Parabola del Vangelo<\/i>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0gli\u00a0<i>Angeli visitano Lot<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Alonso Rodriguez\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alonso_Rodriguez\">Alonso Rodriguez<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFH_65-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFH-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0i\u00a0<i>Re Magi<\/i>, un bassorilievo marmoreo del\u00a0<a title=\"1544\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1544\">1544<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<ul>\n<li>Canonica con quadri di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Alonzo Rodriguez\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alonzo_Rodriguez\">Alonzo Rodriguez<\/a>,\u00a0<a title=\"Giovanni Quagliata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Quagliata\">Giovanni Quagliata<\/a>,\u00a0<a title=\"Antonino Catalano (pittore)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonino_Catalano_(pittore)\">Antonino Catalano<\/a>\u00a0il giovane, dittico fiammingo,\u00a0<i>Presentazione al Tempio<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Girolamo Alibrandi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Girolamo_Alibrandi\">Girolamo Alibrandi<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFH_65-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFH-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<i>Assunta<\/i>, dipinto documentato, opera di\u00a0<a title=\"Salvo d'Antonio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Salvo_d%27Antonio\">Salvo d&#8217;Antonio<\/a>.<sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-56_64-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-56-64\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>64<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFH_65-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFH-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Porta di San Placido<\/i>, varco d&#8217;accesso alla sacrestia, manufatto marmoreo con altorilievi, timpano, stele intermedia, busto, recante in\u00a0<a title=\"Chiave di volta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiave_di_volta\">chiave di volta<\/a>\u00a0il\u00a0<a title=\"Motto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Motto\">motto<\/a>\u00a0di San Placido.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"La_meridiana\">La meridiana<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione La meridiana\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=24\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: La meridiana\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=24\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Una grande meridiana costruita da\u00a0<a title=\"Antonio Maria Jaci\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Maria_Jaci\">Antonio Maria Jaci<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFA_12-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFA-12\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>12<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF01_30-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF01-30\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>30<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU126_39-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU126-39\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>39<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0sul pavimento della cattedrale di Messina nel\u00a0<a title=\"1802\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1802\">1802<\/a>\u00a0segnalante con assoluta precisione mesi e giorni, ore e minuti,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Segni zodiacali\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Segni_zodiacali\">segni zodiacali<\/a>, movimenti solari,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Solstizi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Solstizi\">solstizi<\/a>\u00a0ed\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Equinozi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Equinozi\">equinozi<\/a>, il tutto intagliato in marmi policromi.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF02_66-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF02-66\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>66<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-55_67-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-55-67\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>67<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0L&#8217;installazione rimane danneggiata dal\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina del 1908<\/a>, in seguito restaurata e distrutta dal bombardamento angloamericano nel giugno\u00a0<a title=\"1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1943\">1943<\/a>\u00a0durante il secondo\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Conflitto mondiale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Conflitto_mondiale\">conflitto mondiale<\/a>. L&#8217;attuale pavimento del duomo ha coperto tutto ma, il complesso meccanismo dell&#8217;<a title=\"Orologio astronomico di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Orologio_astronomico_di_Messina\">orologio astronomico di Messina<\/a>\u00a0ubicato nel vicino\u00a0<a title=\"Campanile del duomo di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Campanile_del_duomo_di_Messina\">campanile<\/a>\u00a0ha sostituito il tutto con tecnologie indipendenti dal contributo della luce solare.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Le_porte\">Le porte<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Le porte\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=25\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Le porte\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=25\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>L&#8217;accesso anteriore in basilica \u00e8 garantito da tre porte, un tempo di legno, che sono state rimpiazzate con portoni di bronzo. Le\u00a0<a title=\"Formella\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Formella\">formelle<\/a>\u00a0dell&#8217;ingresso principale sono opere di Francesco Bruno di Salerno,\u00a0<a title=\"Giuseppe Antonello Leone\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Antonello_Leone\">Giuseppe Antonello Leone<\/a>\u00a0di Napoli, Roberto Joppolo di Viterbo.<\/p>\n<p>Il grande portone bronzeo della navata centrale \u00e8 stato installato in concomitanza dei festeggiamenti del Giubileo del 2000 dalla Fonderia Salvadori di\u00a0<a title=\"Pistoia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pistoia\">Pistoia<\/a>\u00a0che ha fatto opera di fusione, rivestimento ed applicazione. Gli otto riquadri ritraggono: le\u00a0<i>Predicazioni San Paolo<\/i>\u00a0nel ricordo del suo passaggio a Messina e nomina del vescovo\u00a0<a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Bacchilo<\/a>, la\u00a0<i>Madonna della Lettera<\/i>\u00a0o\u00a0<i>Ambasceria dei Messinesi a Gerusalemme<\/i>\u00a0guidata da San Paolo, la\u00a0<i>Consacrazione della Cattedrale<\/i>\u00a0al tempo di re\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ruggero II\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ruggero_II\">Ruggero II<\/a>\u00a0nel XII secolo, la\u00a0<i>Madonna delle Vittorie<\/i>\u00a0o\u00a0<i>Dama Bianca<\/i>\u00a0in ricordo dell&#8217;apparizione della Madonna durante i\u00a0<a title=\"Vespri siciliani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vespri_siciliani\">Vespri siciliani<\/a>,\u00a0<i>Santa Eustochia<\/i>\u00a0e la fondazione del\u00a0<a title=\"Chiesa di Montevergine (Messina)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_Montevergine_(Messina)\">monastero di Montevergine<\/a>, la\u00a0<i>Battaglia di Lepanto<\/i>\u00a0in ricordo della grande impresa della flotta comandata da\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Don Giovanni d'Austria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Don_Giovanni_d%27Austria\">don Giovanni d&#8217;Austria<\/a>\u00a0che nel\u00a0<a title=\"1572\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1572\">1572<\/a>\u00a0in Duomo fece celebrare la solenne cerimonia funebre per onorare i caduti in battaglia, il\u00a0<i>Terremoto del 1908<\/i>\u00a0in ricordo del Duomo e della citt\u00e0 distrutti, il\u00a0<i>Giubileo del 2000<\/i>\u00a0celebrante la proiezione e il traghettamento della citt\u00e0 e del Popolo Messinese nel Terzo Millennio.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Le_tombe\">Le tombe<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Le tombe\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=26\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Le tombe\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=26\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>All&#8217;interno della cattedrale, dal medioevo ai giorni nostri, hanno trovato degna sepoltura alcuni\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Diocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Diocesi_di_Messina\">arcivescovi di Messina<\/a>:<\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"Richard Palmer\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Richard_Palmer\">Richard Palmer<\/a>\u00a0(circa gennaio\u00a0<a title=\"1183\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1183\">1183<\/a>\u00a0&#8211; 7 agosto\u00a0<a title=\"1195\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1195\">1195<\/a>\u00a0deceduto) Lastra funeraria normanna proveniente dall&#8217;antica\u00a0<a title=\"Cattedrale di San Nicol\u00f2 all'Arcivescovado\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cattedrale_di_San_Nicol%C3%B2_all%27Arcivescovado\">cattedrale di San Nicol\u00f2 all&#8217;Arcivescovado<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"Guidotto de Abbiate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Guidotto_de_Abbiate\">Guidotto d&#8217;Abbiate<\/a>\u00a0(10 gennaio\u00a0<a title=\"1304\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1304\">1304<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"1333\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1333\">1333<\/a>\u00a0deceduto). Monumento marmoreo nel transetto scolpito da\u00a0<a title=\"Goro di Gregorio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Goro_di_Gregorio\">Goro di Gregorio<\/a>\u00a0da Siena.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF06_68-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF06-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-69\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-69\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>69<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Pietro Bellorado<\/a>,\u00a0<a title=\"Ordine di San Benedetto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ordine_di_San_Benedetto\">O.S.B.<\/a>\u00a0\u2020 (16 marzo\u00a0<a title=\"1502\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1502\">1502<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"1509\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1509\">1509<\/a>\u00a0o\u00a0<a title=\"1510\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1510\">1510<\/a>\u00a0deceduto). Monumento marmoreo di\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a><sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0con raffigurazioni della\u00a0<i><a title=\"Fede\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fede\">Fede<\/a><\/i>,\u00a0<i><a title=\"Speranza\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Speranza\">Speranza<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i><a title=\"Carit\u00e0\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carit%C3%A0\">Carit\u00e0<\/a><\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFF_22-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFF-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF07_70-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF07-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Antonio de Lignamine<\/a>\u00a0<a title=\"Della Rovere\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Della_Rovere\">Della Rovere<\/a>\u00a0(o La Legname) \u2020 (24 aprile\u00a0<a title=\"1514\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1514\">1514<\/a>\u00a0&#8211; 13 novembre\u00a0<a title=\"1537\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1537\">1537<\/a>\u00a0deceduto). Monumento marmoreo presso la\u00a0<i>Cappella della Madonna della Pace<\/i><sup id=\"cite_ref-71\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-71\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>71<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0raffigurata fra\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Pietro\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Pietro\">San Pietro<\/a>\u00a0e\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Sant'Antonio di Padova\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Sant%27Antonio_di_Padova\">Sant&#8217;Antonio di Padova<\/a>, con la figura del prelato genuflesso e orante,<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF05_36-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF05-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0opera di\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>\u00a0e\u00a0<a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF07_70-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF07-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\n<ul>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Biago Proto de Rubeis<\/a>\u00a0\u2020 (20 luglio\u00a0<a title=\"1626\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1626\">1626<\/a>\u00a0&#8211; 7 aprile\u00a0<a title=\"1646\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1646\">1646<\/a>\u00a0deceduto). Monumento funebre coevo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFF_22-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFF-22\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>22<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF07_70-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF07-70\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>70<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Francesco di Paola Villadecani\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_di_Paola_Villadecani\">Francesco di Paola Villadicani<\/a>\u00a0(<a title=\"1780\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1780\">1780<\/a>&#8211;<a title=\"1861\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1861\">1861<\/a>). Monumento funebre di\u00a0<a title=\"Giuseppe Prinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Prinzi\">Giuseppe Prinzi<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Luigi Natoli (arcivescovo)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Luigi_Natoli_(arcivescovo)\">Luigi Natoli<\/a>\u00a0(<a title=\"1799\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1799\">1799<\/a>&#8211;<a title=\"1875\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1875\">1875<\/a>). Monumento funebre di\u00a0<a title=\"Giuseppe Prinzi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Prinzi\">Giuseppe Prinzi<\/a>.<sup id=\"cite_ref-autogenerato02_45-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato02-45\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>45<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Giuseppe Guarino (cardinale)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Guarino_(cardinale)\">Giuseppe Guarino<\/a>\u00a0(<a title=\"1827\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1827\">1827<\/a>&#8211;<a title=\"1897\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1897\">1897<\/a>), nel 1983 i resti mortali sono stati traslati nella cappella dell&#8217;Istituto Leone XIII\u00a0<a class=\"new\" title=\"Chiesa delle Apostole della Sacra Famiglia (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Chiesa_delle_Apostole_della_Sacra_Famiglia&amp;action=edit&amp;redlink=1\">delle Apostole della Sacra Famiglia<\/a>\u00a0in Via Elenuccia 15.<\/li>\n<li><a title=\"Letterio D'Arrigo Ramondini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Letterio_D%27Arrigo_Ramondini\">Letterio D&#8217;Arrigo Ramondini<\/a>\u00a0(<a title=\"1849\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1849\">1849<\/a>&#8211;<a title=\"1922\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1922\">1922<\/a>). Monumento funebre commemorativo del terremoto del 1908.<\/li>\n<li><a title=\"Angelo Paino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Angelo_Paino\">Angelo Paino<\/a>\u00a0(<a title=\"1870\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1870\">1870<\/a>&#8211;<a title=\"1967\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1967\">1967<\/a>). Monumento funebre opera di Mario Lucerna e Aldo Indelicato.<\/li>\n<li><a title=\"Francesco Fasola\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_Fasola\">Francesco Fasola<\/a>\u00a0(<a title=\"1898\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1898\">1898<\/a>&#8211;<a title=\"1988\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1988\">1988<\/a>). Il monumento \u00e8 in onice ed \u00e8 opera della ArteMarmi Alberghina, su progetto di C. Favaloro.<\/li>\n<li><a title=\"Ignazio Cannav\u00f2\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ignazio_Cannav%C3%B2\">Ignazio Cannav\u00f2<\/a>\u00a0(3 giugno\u00a0<a title=\"1977\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1977\">1977<\/a>\u00a0succeduto &#8211; 17 maggio\u00a0<a title=\"1997\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1997\">1997<\/a>\u00a0ritirato). Sepolto nel transetto sinistro.<\/li>\n<li><a title=\"Pietro de Luna (arcivescovo)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Pietro_de_Luna_(arcivescovo)\">Pietro de Luna<\/a>\u00a0in carica dal 7 luglio 1480 &#8211; 1489, \u2020 1492, sepoltura documentata nella\u00a0<i>Cappella della Madonna della Lettera<\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS07_72-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS07-72\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>72<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Gabriele Maria Di Blasi e Gambacorta<\/a>\u00a0in carica dal 9 luglio 1764 a prima del 29 giugno \u2020 1767, opera documentata di\u00a0<a title=\"Ignazio Marabitti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ignazio_Marabitti\">Ignazio Marabitti<\/a>\u00a0con raffigurazione della\u00a0<i><a title=\"Carit\u00e0\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carit%C3%A0\">Carit\u00e0<\/a><\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF06_68-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF06-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Giovanni Maria Spinelli<\/a>\u00a0in carica dal 10 luglio 1767 al marzo \u2020 1770, opera documentata in prossimit\u00e0 dell&#8217;<i>Altare dell&#8217;Assunta<\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU127_25-19\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU127-25\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>25<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF06_68-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF06-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Giovanni Retana<\/a>\u00a0\u2020 1582, opera documentata di\u00a0<a title=\"Rinaldo Bonanno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Rinaldo_Bonanno\">Rinaldo Bonanno<\/a>\u00a0presso l&#8217;<i>Altare della Piet\u00e0<\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFE_24-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFE-24\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>24<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF06_68-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF06-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Giuseppe Migliaccio<\/a>\u00a0in carica dal 24 novembre 1698 al 25 marzo \u2020 1729, opera documentata con le raffigurazioni della\u00a0<i><a title=\"Prudenza\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Prudenza\">Prudenza<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i><a title=\"Mansuetudine\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Mansuetudine\">Mansuetudine<\/a><\/i>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF08_73-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF08-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Giovanni Gatto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Gatto\">Giovanni Andrea Gatto<\/a>\u00a0dell&#8217;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ordine dei Predicatori\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ordine_dei_Predicatori\">Ordine dei Predicatori<\/a>\u00a0di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"San Domenico\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/San_Domenico\">San Domenico<\/a>, vescovo inquisitore, i cui resti furono asportati nel 1525.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina-Lipari-Santa_Lucia_del_Mela#Sede_di_Messina\">Francesco Velardi Cocchiglia<\/a>, monsignore, \u2020 1514, opera documentata nel transetto destro.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFB_23-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFB-23\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>23<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU128_54-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU128-54\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>54<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF06_68-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF06-68\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>68<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a class=\"mw-redirect\" title=\"Giuseppe Bonfiglio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Bonfiglio\">Giuseppe Costanzo Bonfiglio<\/a>, storico e biografo, monumento funebre documentato.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFH_65-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFH-65\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>65<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Opere_documentate\">Opere documentate<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Opere documentate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=27\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Opere documentate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=27\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li><i>Acquasantiera<\/i>, manufatto marmoreo di\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Epoca ellenistica\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Epoca_ellenistica\">epoca ellenistica<\/a>, sulla superficie della colonna che sosteneva la conca, un&#8217;epigrafe in greco recita: &#8220;<i>Ad Esculapio e ad Igea servatori tutelari della citt\u00e0<\/i>&#8220;,<sup id=\"cite_ref-74\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-74\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>74<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0analoga a quella riprodotta sulla colonna in marmo di uguale epoca che sosteneva il fonte battesimale, proveniente dalla\u00a0<a title=\"Chiesa di Santa Maria del Graffeo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_Santa_Maria_del_Graffeo\">chiesa di Santa Maria del Graffeo<\/a>\u00a0e oggi custodita al\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Museo Regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_Regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"1333\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1333\">1333<\/a>,\u00a0<i>Cappella di Sant&#8217;Ambrogio<\/i>.\u00a0<a title=\"Guidotto de Abbiate\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Guidotto_de_Abbiate\">Guidotto d&#8217;Abbiate<\/a>, vescovo d&#8217;origini lombarde, dispone note testamentarie per la propria sepoltura nell&#8217;ambiente fatto edificare e dedicato al\u00a0<a title=\"Dottore della Chiesa\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Dottore_della_Chiesa\">Dottore della Chiesa<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">XVI secolo<\/a>,\u00a0<i>San Cristoforo<\/i>, dipinto, opera documentata di\u00a0<a title=\"Alfonso Franco\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alfonso_Franco\">Alfonso Franco<\/a>.\u00a0<i>Altaretto di San Cristoforo<\/i>, manufatto documentato nella navata sinistra.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVI secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVI_secolo\">XVI secolo<\/a>,\u00a0<i>Ciclo della Passione<\/i>, dieci dipinti su tavola, opere documentate presso la\u00a0<i>Cappella del Sacramento<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Alessandro Fei (pittore)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Fei_(pittore)\">Alessandro Fei<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU129_52-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU129-52\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>52<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-75\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-75\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>75<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1519\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1519\">1519<\/a>,\u00a0<a title=\"File:Museo regionale di messina, girolamo alibrandi, circoncisione.JPG\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Museo_regionale_di_messina,_girolamo_alibrandi,_circoncisione.JPG\"><i>Piccola Presentazione al Tempio o Circoncisione<\/i><\/a>, dipinto su tavola, opera di\u00a0<a title=\"Girolamo Alibrandi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Girolamo_Alibrandi\">Girolamo Alibrandi<\/a>\u00a0documentata nell&#8217;\u00abArchivio del Capitolo\u00bb e oggi custodita nel\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<sup id=\"cite_ref-Reference01_76-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Reference01-76\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>76<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1639\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1639\">1639<\/a>,\u00a0<i>Morte di Sant&#8217;Alberto<\/i>,\u00a0<i>Predicazione di San Paolo<\/i>,\u00a0<i>Ambasceria dei Senatori Messinesi alla Vergine<\/i>,\u00a0<i>Martirio di San Placido e Compagni<\/i>, affreschi della\u00a0<a title=\"Tribuna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Tribuna\">tribuna<\/a>\u00a0gravemente danneggiati dal terremoto del 1908 e completamente distrutti nel bombardamento degli Alleati nel 1943. Parti di essi sono stati ricostruiti. Opere di\u00a0<a title=\"Giovanni Quagliata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Quagliata\">Giovanni Quagliata<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-Giuseppe_Martinez-51_58-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-Giuseppe_Martinez-51-58\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>58<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-77\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-77\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>77<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>Distruzione di Gerico<\/i>, dipinto, opera di\u00a0<a title=\"Giovanni Quagliata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Quagliata\">Giovanni Quagliata<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGH02_78-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGH02-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>Pasqua degli Ebrei<\/i>, dipinto, opera di\u00a0<a title=\"Giovanni Quagliata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Quagliata\">Giovanni Quagliata<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGH02_78-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGH02-78\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>78<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>Custodia<\/i>, completamento d&#8217;opera di\u00a0<a title=\"Giovanni Quagliata\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Quagliata\">Giovanni Quagliata<\/a>.<sup id=\"cite_ref-79\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-79\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>79<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1525\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1525\">1525<\/a>,\u00a0<i>Cappella Palermo<\/i>, manufatto marmoreo, monumento funebre della famiglia patrizia messinese di don\u00a0<a title=\"Palermo di Santa Margherita\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Palermo_di_Santa_Margherita\">Cristoforo Palermo di Santa Margherita<\/a>\u00a0caratterizzato dalla figura di donna genuflessa. Opera di\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>\u00a0andata distrutta durante il\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina del 1908<\/a>.<sup id=\"cite_ref-80\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-80\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>80<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>Giosu\u00e8 sulle rive del Giordano<\/i>, dipinto, opera documentata di\u00a0<a title=\"Antonino Catalano (pittore)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonino_Catalano_(pittore)\">Antonino Catalano<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGH03_81-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGH03-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>Soldati che portano l&#8217;acqua a re Davide<\/i>, dipinto, opera documentata di\u00a0<a title=\"Antonino Catalano (pittore)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonino_Catalano_(pittore)\">Antonino Catalano<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGH03_81-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGH03-81\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>81<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Altare del Santissimo Crocifisso<\/i>\u00a0patrocinato dalla famiglia Gisulfo.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF05_36-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF05-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><i>Altare della Madonna Addolorata<\/i>\u00a0del\u00a0<a title=\"1530\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1530\">1530<\/a>\u00a0eretto per volont\u00e0 dell&#8217;arcivescovo La Lignanime.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF05_36-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF05-36\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>36<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>All&#8217;interno del tempio \u00e8 documentato il ciclo di dipinti costituito da dieci quadroni, opere di\u00a0<a title=\"Antonio Bova\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Bova\">Antonio Bova<\/a>\u00a0del\u00a0<a title=\"1682\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1682\">1682<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF13_82-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF13-82\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>82<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0La raccolta \u00e8 andata distrutta durante il\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1783\">terremoto della Calabria meridionale del 1783<\/a>\u00a0e il\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina del 1908<\/a>\u00a0assieme ad un affresco di\u00a0<a title=\"Giuseppe Paladino\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Paladino\">Giuseppe Paladino<\/a><sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0e l&#8217;affresco raffigurante la\u00a0<i>Liberazione dal Colera<\/i>\u00a0di\u00a0<a title=\"Letterio Subba\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Letterio_Subba\">Letterio Subba<\/a>\u00a0riferito al funesto evento del\u00a0<a title=\"1837\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1837\">1837<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGLFG_44-6\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGLFG-44\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>44<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF14_59-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF14-59\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>59<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>,\u00a0<i>San Giuseppe col bambino<\/i>, dipinto, opera di\u00a0<a title=\"Placido Celi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Placido_Celi\">Placido Celi<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"1735\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1735\">1735<\/a>,\u00a0<i>Targa<\/i>, epigrafe marmorea commemorante la visita in cattedrale di\u00a0<a title=\"Carlo III di Spagna\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Carlo_III_di_Spagna\">Carlo di borbone<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF08_73-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF08-73\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>73<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1815\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1815\">1815<\/a>,\u00a0<i>Targa<\/i>, epigrafe marmorea commemorante la visita in cattedrale di\u00a0<a title=\"Ferdinando I delle Due Sicilie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ferdinando_I_delle_Due_Sicilie\">Ferdinando III<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1836\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1836\">1836<\/a>,\u00a0<i>Targa<\/i>, epigrafe marmorea commemorante la visita in cattedrale di\u00a0<a title=\"Ferdinando II delle Due Sicilie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ferdinando_II_delle_Due_Sicilie\">Ferdinando II delle Due Sicilie<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF09_51-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF09-51\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>51<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"1909\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1909\">1909<\/a>\u00a0e ss.,\u00a0<i>Restauri<\/i>, ripristino decorazioni della volta danneggiata dal terremoto, lavoro perduto a causa dei bombardamenti della seconda guerra mondiale, opere di\u00a0<a title=\"Salvatore Gregorietti\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Salvatore_Gregorietti\">Salvatore Gregorietti<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Le_tombe_reali\">Le tombe reali<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Le tombe reali\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=28\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Le tombe reali\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=28\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Messina, essendo tra i pi\u00f9 importanti centri del\u00a0<a title=\"Regno di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Regno_di_Sicilia\">Regno di Sicilia<\/a>\u00a0al pari di\u00a0<a title=\"Palermo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Palermo\">Palermo<\/a>, conservava nella sua Cattedrale alcune tombe reali che, sopravvissute al terremoto, andarono distrutte nell&#8217;incendio del 1943. I sepolcri reali erano posti nell&#8217;abside maggiore, sopra gli stalli del coro, realizzati in legno rivestito di velluto.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"Corrado IV di Svevia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corrado_IV_di_Svevia\">Corrado I di Sicilia<\/a>, nel cui sepolcro era presente la seguente dicitura: &#8220;<i>IMPERIO PRAESTANS FORMA, CORRADUS, ET ARMIS, PRO MERITIS CINERES DAT TIBI ZANCLA SUOS<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF12_19-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF12-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Antonia del Balzo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonia_del_Balzo\">Antonia del Balzo<\/a>\u00a0moglie di\u00a0<a title=\"Federico IV di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Federico_IV_di_Sicilia\">Federico IV di Sicilia<\/a>\u00a0morta il 23 gennaio 1374, nel cui sepolcro era presente la seguente dicitura: &#8220;<i>HIC REGUM SOBOLES, FRIDERICI ANTONIA CONJUX SICANIAE REGINA JACET, THUS ZANCLA SUPREMO, DAT CINERI ET RAPTAM FLORENTIBUS INGEMIT ANNIS<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF12_19-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF12-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li><a title=\"Alfonso II di Napoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Alfonso_II_di_Napoli\">Alfonso II di Napoli<\/a>, nel cui sepolcro era presente la seguente dicitura: &#8220;<i>ALPHONSUM LABITINA DIU FUGIS ARMA GERENTEM MOX POSITIS, QUAENAM GLORIA, FRAUDES NECAS<\/i>&#8220;.<sup id=\"cite_ref-ReferenceGF12_19-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF12-19\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>19<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"La_cripta\">La cripta<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione La cripta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=29\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: La cripta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=29\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Museo_ME_2018_01_31_22.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Museo_ME_2018_01_31_22.jpg\/170px-Museo_ME_2018_01_31_22.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Museo_ME_2018_01_31_22.jpg\/255px-Museo_ME_2018_01_31_22.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/29\/Museo_ME_2018_01_31_22.jpg\/340px-Museo_ME_2018_01_31_22.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"302\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption><i>Tabernacolo<\/i>,\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>,\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Museo_ME_2018_01_31_12.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Museo_ME_2018_01_31_12.jpg\/170px-Museo_ME_2018_01_31_12.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Museo_ME_2018_01_31_12.jpg\/255px-Museo_ME_2018_01_31_12.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/23\/Museo_ME_2018_01_31_12.jpg\/340px-Museo_ME_2018_01_31_12.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"302\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption><i>Madonnina degli Storpi<\/i>,\u00a0<a title=\"Goro di Gregorio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Goro_di_Gregorio\">Goro di Gregorio<\/a>,\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<figure class=\"mw-default-size\"><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Museo_ME_2018_01_31_13.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Museo_ME_2018_01_31_13.jpg\/170px-Museo_ME_2018_01_31_13.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Museo_ME_2018_01_31_13.jpg\/255px-Museo_ME_2018_01_31_13.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a8\/Museo_ME_2018_01_31_13.jpg\/340px-Museo_ME_2018_01_31_13.jpg 2x\" width=\"170\" height=\"302\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\n<figcaption><i>Madonnina degli Storpi<\/i>,\u00a0<a title=\"Goro di Gregorio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Goro_di_Gregorio\">Goro di Gregorio<\/a>,\u00a0<a title=\"Museo regionale di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Museo_regionale_di_Messina\">Museo regionale di Messina<\/a>.<\/figcaption>\n<\/figure>\n<p>La cripta della cattedrale \u00e8 la parte integralmente intatta rimasta fino ai giorni nostri dell&#8217;antica chiesa normanna;<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-83\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-83\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>83<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0compresa la parte esterna con archi, colonnine e capitelli romanici. Il vasto interno &#8211; un tempo ambiente unico &#8211; \u00e8 suddiviso da 24 grandi colonne portanti d&#8217;epoca\u00a0<a title=\"Storia della Sicilia greca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Storia_della_Sicilia_greca\">greco<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Storia della Sicilia romana\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Storia_della_Sicilia_romana\">romana<\/a>\u00a0con capitelli romanici, virtuoso esempio di riutilizzo di materiale preesistente. Le file di colonne raccordate tra loro danno luogo ad un soffitto costituito da\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Volte a crociera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Volte_a_crociera\">volte a crociera<\/a>, il quale dal 1680, presenta un rilevante apparato decorativo in stucco con medaglioni e cornici arricchite da motivi a\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Foglia d'acanto\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Foglia_d%27acanto\">foglia d&#8217;acanto<\/a>.<\/p>\n<p><i>Custodia<\/i>, manufatto marmoreo del\u00a0<a title=\"1504\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1504\">1504<\/a>, attribuzione per stile ad\u00a0<a title=\"Antonello Gagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonello_Gagini\">Antonello Gagini<\/a>, con le raffigurazioni di scene della\u00a0<i><a title=\"Passione di Ges\u00f9\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Passione_di_Ges%C3%B9\">Passione di Ges\u00f9<\/a><\/i>, opera scomposta nel rifacimento del\u00a0<a title=\"XVII secolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/XVII_secolo\">XVII secolo<\/a>\u00a0della\u00a0<i>Cappella del Sacramento<\/i>\u00a0della\u00a0<a title=\"Cripta\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Cripta\">Cripta<\/a><sup id=\"cite_ref-autogenerato01_47-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-autogenerato01-47\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>47<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-84\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-84\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>84<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0affrescata da\u00a0<a title=\"Antonio Bova\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Antonio_Bova\">Antonio Bova<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceGF15_29-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceGF15-29\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>29<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Nel\u00a0<a title=\"1638\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1638\">1638<\/a>\u00a0gli ambienti sono documentati come sede della Congregazione dei Mercanti, Drappieri e Curiali.<\/p>\n<p>Fino al terremoto del 1908 si accedeva all&#8217;ambiente ipogeo attraverso due rampe di scale ubicate presso l&#8217;arco trionfale. I conseguenti rinforzi laterali in cemento armato hanno modificato gli interni e l&#8217;accesso. Lavori conclusi nel 2007 hanno ovviato alle infiltrazioni provenienti dal vicino corso interrato del torrente Portalegni.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Congregazione_di_Maria_Vergine_della_Sacra_Lettera\">Congregazione di Maria Vergine della Sacra Lettera<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Congregazione di Maria Vergine della Sacra Lettera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=30\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Congregazione di Maria Vergine della Sacra Lettera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=30\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Sodalizio attestato presso la cripta.<\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"1702\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1702\">1702c<\/a>.,\u00a0<i>Ambasceria della citt\u00e0 di Messina alla Vergine<\/i>, dipinto, opera documentata di\u00a0<a title=\"Placido Celi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Placido_Celi\">Placido Celi<\/a>.<\/li>\n<li><a title=\"1702\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1702\">1702c<\/a>.,\u00a0<i>Vergine seduta che scrive alla citt\u00e0<\/i>, dipinto, opera documentata di\u00a0<a title=\"Placido Celi\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Placido_Celi\">Placido Celi<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"La_Maramma_o_\u00abFabbrica_del_Duomo\u00bb\"><span id=\"La_Maramma_o_.C2.ABFabbrica_del_Duomo.C2.BB\"><\/span>La Maramma o \u00abFabbrica del Duomo\u00bb<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione La Maramma o \u00abFabbrica del Duomo\u00bb\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=31\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: La Maramma o \u00abFabbrica del Duomo\u00bb\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=31\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li>Maramma: fabbrica. Nello specifico \u00abFabbrica del Duomo\u00bb o \u00abFabbrica della Cattedrale\u00bb. L&#8217;istituzione e il luogo avevano le funzioni di archivio della Cattedrale e delle scritture per il funzionamento della stessa maramma, infatti custodiva l&#8217;inventario dei materiali e ospitava i controllori preposti a dirigere la complessa \u00abFabbrica del Duomo\u00bb.<\/li>\n<li>Marammiere: dall&#8217;arabo \u00abPrefetto di Fabbrica\u00bb. Funzionario preposto al controllo della Maramma.<\/li>\n<li><a title=\"1678\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1678\">1678<\/a>\u00a0&#8211;\u00a0<a title=\"1727\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1727\">1727<\/a>, Al\u00a0<a title=\"Vicer\u00e9 di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vicer%C3%A9_di_Sicilia\">Vicer\u00e9 di Sicilia<\/a><sup id=\"cite_ref-85\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-85\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>85<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0spettava la nomina dei marammieri. Come garanzia dell&#8217;imparzialit\u00e0 e per il corretto funzionamento della Fabbrica i responsabili erano due: un Credenziero e un Maestro d&#8217;Opera, nominati rispettivamente tra i canonici della cattedrale e i nobili del Senato Messinese.<\/li>\n<li><a title=\"1727\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1727\">1727<\/a>, Il cardinale\u00a0<a title=\"Joaqu\u00edn Fern\u00e1ndez de Portocarrero\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Joaqu%C3%ADn_Fern%C3%A1ndez_de_Portocarrero\">Joaqu\u00edn Fern\u00e1ndez de Portocarrero<\/a>, conte di Palma e marchese d&#8217;Almenara,\u00a0<a title=\"Vicer\u00e9 di Sicilia\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vicer%C3%A9_di_Sicilia\">Vicer\u00e9 di Sicilia<\/a>, regolament\u00f2 per le Opere o Maramme del Regno un nuovo organigramma che prevedeva l&#8217;elezione di tre Deputati o Maestri d&#8217;Opera, cio\u00e8 un nobile, un cittadino, ed un canonico altrimenti definiti Dignit\u00e0 del Capitolo.<\/li>\n<\/ul>\n<p>In occorrenza di spese straordinarie ed eccessive, circostanze molto frequenti per il susseguirsi di eventi catastrofici, queste venivano supplite dal Senato Messinese, e per lo pi\u00f9 dagli arcivescovi in qualit\u00e0 di sposi della Chiesa. Nel lungo elenco si annoverano\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Antonio La Lignamine<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Andrea Mastrillo<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Giuseppe Cicala<\/a>,\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Arcidiocesi di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Arcidiocesi_di_Messina#Cronotassi_dei_vescovi\">Francisco \u00c1lvarez de Qui\u00f1ones<\/a>.<\/p>\n<p>Cronologia dei direttori dei lavori della Fabbrica del Duomo: &#8230;<\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"Giovan Battista Mazzolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovan_Battista_Mazzolo\">Giovan Battista Mazzolo<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Giovanni Angelo Montorsoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Angelo_Montorsoli\">Giovanni Angelo Montorsoli<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Martino Montanini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Martino_Montanini\">Martino Montanini<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Giuseppe Bottone\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Bottone\">Giuseppe Bottone<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Andrea Calamech\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Andrea_Calamech\">Andrea Calamech<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Giacomo Del Duca\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giacomo_Del_Duca\">Giacomo Del Duca<\/a><\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"Giovanni Maffei (la pagina non esiste)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Giovanni_Maffei&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Giovanni Maffei<\/a>, 1601 circa<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Piano_della_Cattedrale\">Piano della Cattedrale<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Piano della Cattedrale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=32\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Piano della Cattedrale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=32\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Foto d&#8217;archivio documentano innanzi al prospetto due piedistalli con altrettante statue di poco pregio dedicate rispettivamente ai sovrani borboni\u00a0<i><a title=\"Ferdinando I delle Due Sicilie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Ferdinando_I_delle_Due_Sicilie\">Ferdinando I<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i><a title=\"Francesco I delle Due Sicilie\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Francesco_I_delle_Due_Sicilie\">Francesco I<\/a><\/i>, manufatti marmorei eretti nel 1858 e distrutti nel 1860.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Piano_del_Duomo_e_primitiva_chiesa_di_San_Lorenzo_Martire\">Piano del Duomo e primitiva chiesa di San Lorenzo Martire<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Piano del Duomo e primitiva chiesa di San Lorenzo Martire\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=33\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Piano del Duomo e primitiva chiesa di San Lorenzo Martire\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=33\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>La medievale\u00a0<b>chiesa di San Lorenzo Martire<\/b><sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0fu riedificata lievemente traslata su disegno di\u00a0<a title=\"Giovanni Angelo Montorsoli\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giovanni_Angelo_Montorsoli\">Giovanni Angelo Montorsoli<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0L&#8217;edificio rinascimentale era ubicato presso il sito occupato dalla\u00a0<a title=\"Fontana di Orione\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fontana_di_Orione\">fontana di Orione<\/a>,<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0opera dello stesso architetto, nella piazza della cattedrale, ovvero nella porzione d&#8217;area antistante il prospetto principale e il campanile. La primitiva costruzione fu demolita con il permesso di\u00a0<a title=\"Papa Paolo III\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Papa_Paolo_III\">Papa Paolo III<\/a>\u00a0nel 1547,<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ricostruita a pubbliche spese, traslata nel cantonale della piazza verso la strada anticamente nominata degli Astari. Realizzata in pietra di Siracusa, la fisionomia dell&#8217;edificio era caratterizzata dall&#8217;alta cupola centrale con lanternino, delimitata da due calotte minori laterali.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<ul>\n<li><i>Cappella di San Giuseppe<\/i>: sull&#8217;altare marmoreo \u00e8 documentato il quadro raffigurante\u00a0<i>San Giuseppe<\/i>, opera di\u00a0<a title=\"Polidoro da Caravaggio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Polidoro_da_Caravaggio\">Polidoro da Caravaggio<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG01_86-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG01-86\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>86<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-87\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-87\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>87<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<p>Chiesa distrutta nel\u00a0<a title=\"1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1783\">1783<\/a>. Il titolo parrocchiale fu trasferito presso la chiesa di Santa Maria della Provvidenza, in seguito presso la chiesa di San Giuseppe, poi alla\u00a0<a title=\"Chiesa di Sant'Anna delle Monache\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_Sant%27Anna_delle_Monache#Chiesa_di_Sant'Anna_al_Corso\">chiesa di Sant&#8217;Anna al Corso<\/a>\u00a0e infine presso il\u00a0<a title=\"Chiesa del Carmine (Messina)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_del_Carmine_(Messina)\">Santuario del Carmine<\/a><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Piano,_contrada_e_primitiva_chiesa_di_San_Giacomo_Apostolo\"><span id=\"Piano.2C_contrada_e_primitiva_chiesa_di_San_Giacomo_Apostolo\"><\/span>Piano, contrada e primitiva chiesa di San Giacomo Apostolo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Piano, contrada e primitiva chiesa di San Giacomo Apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=34\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Piano, contrada e primitiva chiesa di San Giacomo Apostolo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=34\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>La normanna\u00a0<b>chiesa di San Giacomo Apostolo<\/b>\u00a0era situata dietro le tribune della cattedrale.<sup id=\"cite_ref-ReferenceDU130_20-11\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceDU130-20\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>20<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG02_88-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG02-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-89\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-89\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>89<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0<a title=\"Giuseppe Buonfiglio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Giuseppe_Buonfiglio\">Giuseppe Buonfiglio<\/a>\u00a0e Placido Samperi ne datano la costruzione al periodo normanno per la presenza degli archi a sesto acuto.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG02_88-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG02-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Caio Domenico Gallo riteneva che la fabbrica in stile gotico fosse stata edificata su un preesistente luogo di culto pagano, tempio di Orione,<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG02_88-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG02-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0ove si venerava l&#8217;antica immagine della\u00a0<i>Madonna dell&#8217;Indirizzo<\/i>.<\/p>\n<p>Nel tempio sono documentati il\u00a0<a title=\"Fonte battesimale\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Fonte_battesimale\">fonte battesimale<\/a>\u00a0e l&#8217;altare maggiore marmorei.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG02_88-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG02-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>\u00a0Sulla sopraelevazione dell&#8217;altare maggiore \u00e8 documentato il dipinto raffigurante la\u00a0<i>Nativit\u00e0<\/i>, opera di\u00a0<a title=\"Polidoro da Caravaggio\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Polidoro_da_Caravaggio\">Polidoro da Caravaggio<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferenceCDG02_88-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferenceCDG02-88\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>88<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Danneggiata dal\u00a0<a title=\"Terremoto della Calabria meridionale del 1783\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_della_Calabria_meridionale_del_1783\">terremoto della Calabria meridionale del 1783<\/a>\u00a0fu restaurata ma non riaperta al culto, in seguito utilizzata come sede scolastica. La parrocchia fu trasferita presso la chiesa di Santa Maria dell&#8217;Indirizzo, nel\u00a0<a title=\"1905\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1905\">1905<\/a>\u00a0presso la\u00a0<a title=\"Chiesa di Santa Caterina di Valverde\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Chiesa_di_Santa_Caterina_di_Valverde\">chiesa di Santa Caterina di Valverde<\/a>. Dopo il terremoto del\u00a0<a title=\"1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1908\">1908<\/a>\u00a0fu edificato un nuovo luogo di culto col medesimo titolo con sede in via Buganza.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Piazza_Immacolata_di_Marmo\">Piazza Immacolata di Marmo<\/h3>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Piazza Immacolata di Marmo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=35\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Piazza Immacolata di Marmo\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=35\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Il prospetto occidentale del tempio si affaccia sul piano denominato piazza Immacolata di Marmo ove, nella rimodulazione post\u00a0<a title=\"Terremoto di Messina del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_di_Messina_del_1908\">terremoto di Messina del 1908<\/a>, \u00e8 stata collocata la\u00a0<a title=\"Statua dell'Immacolata (Messina)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Statua_dell%27Immacolata_(Messina)\">statua dell&#8217;Immacolata<\/a>.<\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Feste_religiose\">Feste religiose<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Feste religiose\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=36\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Feste religiose\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=36\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<ul>\n<li>?<sup id=\"cite_ref-90\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-90\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>90<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup>,\u00a0<i><a title=\"Corpus Domini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Corpus_Domini\">Corpus Domini<\/a><\/i>\u00a0e\u00a0<i>Vascelluzzo<\/i>, Solennit\u00e0 e funzione processionale documentata, riconducibile ad evento miracoloso risalente all&#8217;anno\u00a0<a title=\"1282\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1282\">1282<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS04_91-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS04-91\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>91<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<li>3 giugno,\u00a0<i><a title=\"Madonna della Lettera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Madonna_della_Lettera\">Madonna della Lettera<\/a><\/i>, Funzione processionale documentata, riconducibile alla data di stesura della \u00abSacra Lettera\u00bb e in vigore dal\u00a0<a title=\"1716\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/1716\">1716<\/a>.<\/li>\n<li>15 agosto,\u00a0<i><a title=\"Vara di Messina\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Vara_di_Messina\">Vara di Messina<\/a><\/i>, Solennit\u00e0 e funzione processionale documentata per celebrare il\u00a0<a title=\"Dogma\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Dogma\">dogma<\/a>\u00a0dell&#8217;<a title=\"Assunzione di Maria\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Assunzione_di_Maria\">Assunzione di Maria<\/a>.<sup id=\"cite_ref-ReferencePS03_92-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-ReferencePS03-92\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>92<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-93\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Duomo_di_Messina#cite_note-93\"><span class=\"cite-bracket\">[<\/span>93<span class=\"cite-bracket\">]<\/span><\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h2 id=\"Galleria_d'immagini\"><span id=\"Galleria_d.27immagini\"><\/span>Galleria d&#8217;immagini<\/h2>\n<p><span class=\"mw-editsection\"><span class=\"mw-editsection-bracket\">[<\/span><a class=\"mw-editsection-visualeditor\" title=\"Modifica la sezione Galleria d'immagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;veaction=edit&amp;section=37\">modifica<\/a><span class=\"mw-editsection-divider\">\u00a0|\u00a0<\/span><a title=\"Edit section's source code: Galleria d'immagini\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duomo_di_Messina&amp;action=edit&amp;section=37\">modifica wikitesto<\/a><span class=\"mw-editsection-bracket\">]<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<ul class=\"gallery mw-gallery-packed\">\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Il Duomo prima del Terremoto del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Sommer,_Giorgio_(1834-1914)_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg\/247px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg\/370px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/41\/Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg\/493px-Sommer%2C_Giorgio_%281834-1914%29_-_n._4722_-_Cattedrale_di_Messina_-_Cornell_university_website.jpg 2x\" alt=\"Il Duomo prima del Terremoto del 1908\" width=\"165\" height=\"120\" data-file-width=\"1536\" data-file-height=\"1122\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Il Duomo prima del\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Terremoto del 1908\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Terremoto_del_1908\">Terremoto del 1908<\/a><\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Rovine dell'abside del duomo dopo il terremoto del 1908 (foto di Wilhelm von Gloeden)\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Gloeden,_Wilhelm_von_(1856-1931)_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina,_1908.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg\/241px-Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg\/361px-Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/7\/7e\/Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg\/482px-Gloeden%2C_Wilhelm_von_%281856-1931%29_-_n._..._-_Terremoto_di_Messina%2C_1908.jpg 2x\" alt=\"Rovine dell'abside del duomo dopo il terremoto del 1908 (foto di Wilhelm von Gloeden)\" width=\"161\" height=\"120\" data-file-width=\"650\" data-file-height=\"486\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Rovine dell&#8217;<a title=\"Abside\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Abside\">abside<\/a>\u00a0del duomo dopo il terremoto del 1908 (foto di\u00a0<a title=\"Wilhelm von Gloeden\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/Wilhelm_von_Gloeden\">Wilhelm von Gloeden<\/a>)<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"L'interno del Duomo dopo i bombardamenti del 12-13 giugno 1943\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:2DuomoBomb1943.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/it\/thumb\/b\/b7\/2DuomoBomb1943.jpg\/127px-2DuomoBomb1943.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/it\/thumb\/b\/b7\/2DuomoBomb1943.jpg\/190px-2DuomoBomb1943.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/it\/thumb\/b\/b7\/2DuomoBomb1943.jpg\/253px-2DuomoBomb1943.jpg 2x\" alt=\"L'interno del Duomo dopo i bombardamenti del 12-13 giugno 1943\" width=\"85\" height=\"120\" data-file-width=\"1078\" data-file-height=\"1531\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">L&#8217;interno del Duomo dopo i bombardamenti del 12-13 giugno 1943<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Piazza Duomo in inverno\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Piazza_Duomo_Messina.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Piazza_Duomo_Messina.jpg\/240px-Piazza_Duomo_Messina.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Piazza_Duomo_Messina.jpg\/360px-Piazza_Duomo_Messina.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/b6\/Piazza_Duomo_Messina.jpg\/480px-Piazza_Duomo_Messina.jpg 2x\" alt=\"Piazza Duomo in inverno\" width=\"160\" height=\"120\" data-file-width=\"1280\" data-file-height=\"960\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Piazza Duomo in inverno<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"La facciata ed il campanile del duomo di sera\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo-Messina.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/Duomo-Messina.jpg\/180px-Duomo-Messina.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/Duomo-Messina.jpg\/270px-Duomo-Messina.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/ab\/Duomo-Messina.jpg\/360px-Duomo-Messina.jpg 2x\" alt=\"La facciata ed il campanile del duomo di sera\" width=\"120\" height=\"120\" data-file-width=\"420\" data-file-height=\"420\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">La facciata ed il campanile del duomo di sera<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"Il duomo nell'agglomerato urbano\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG\/240px-Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG\/360px-Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/5c\/Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG\/480px-Duomo_di_Messina_in_Sicilia.JPG 2x\" alt=\"Il duomo nell'agglomerato urbano\" width=\"160\" height=\"120\" data-file-width=\"2560\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">Il duomo nell&#8217;agglomerato urbano<\/div>\n<\/li>\n<li class=\"gallerybox\">\n<div class=\"thumb\"><a class=\"mw-file-description\" title=\"La cappella del Santissimo Sacramento\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Cappellasacr.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Cappellasacr.JPG\/121px-Cappellasacr.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Cappellasacr.JPG\/181px-Cappellasacr.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/e2\/Cappellasacr.JPG\/241px-Cappellasacr.JPG 2x\" alt=\"La cappella del Santissimo Sacramento\" width=\"81\" height=\"120\" data-file-width=\"289\" data-file-height=\"431\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"gallerytext\">La cappella del Santissimo Sacramento<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div>\n<p><a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg\/135px-Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg\/203px-Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/5\/50\/Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg\/270px-Duomo_ME_2018_04_05_04.jpg 2x\" width=\"135\" height=\"240\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg\/135px-Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg\/203px-Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/b\/ba\/Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg\/270px-Duomo_ME_2018_04_05_021.jpg 2x\" width=\"135\" height=\"240\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:GI_ME_09_04_2019_03.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/GI_ME_09_04_2019_03.jpg\/180px-GI_ME_09_04_2019_03.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/GI_ME_09_04_2019_03.jpg\/270px-GI_ME_09_04_2019_03.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a6\/GI_ME_09_04_2019_03.jpg\/360px-GI_ME_09_04_2019_03.jpg 2x\" width=\"180\" height=\"240\" data-file-width=\"720\" data-file-height=\"960\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:GI_ME_09_04_2019_04.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/GI_ME_09_04_2019_04.jpg\/180px-GI_ME_09_04_2019_04.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/GI_ME_09_04_2019_04.jpg\/270px-GI_ME_09_04_2019_04.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/d7\/GI_ME_09_04_2019_04.jpg\/360px-GI_ME_09_04_2019_04.jpg 2x\" width=\"180\" height=\"240\" data-file-width=\"720\" data-file-height=\"960\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg\/135px-Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg\/203px-Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/d\/df\/Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg\/270px-Duomo_ME_2018_04_05_05.jpg 2x\" width=\"135\" height=\"240\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a>\u00a0<a class=\"mw-file-description\" href=\"https:\/\/it.wikipedia.org\/wiki\/File:Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"mw-file-element\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg\/135px-Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg\/203px-Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/6\/67\/Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg\/270px-Duomo_ME_2018_04_05_06.jpg 2x\" width=\"135\" height=\"240\" data-file-width=\"1080\" data-file-height=\"1920\" \/><\/a><br \/>Esterno absidi, Bifora, Campanile, Mosaici, Fonte e cantonale, Campanile visto dal Municipio<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La\u00a0basilica cattedrale protometropolitana di Santa Maria Assunta\u00a0o\u00a0duomo di Messina, \u00e8\u00a0chiesa madre\u00a0e cattedrale dell&#8217;arcidiocesi di Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela. Sorge nel centro storico di\u00a0Messina, prospetta con la facciata ed il campanile sull&#8217;ampia piazza del Duomo.[1]\u00a0Il campanile\u00a0ospita l&#8217;orologio astronomico\u00a0pi\u00f9 grande e complesso del mondo. Nel giugno del\u00a01947\u00a0papa Pio XII\u00a0l&#8217;ha elevata alla dignit\u00e0 &#8230;<\/p>\n<p class=\"continue-reading-button\"> <a class=\"continue-reading-link\" href=\"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/2024\/11\/12\/duomo-di-messina\/\">Continue reading<i class=\"crycon-right-dir\"><\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-16","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-monumenti"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions\/53"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bellasicilia.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}